آخرین بروز رسانی در دسامبر 9, 2024 توسط علی رستگار
خبرهای ضد و نقیض درباره حذف ارز نیمایی برای واردات تلفن همراه و تبلت، بازار این محصولات را به شدت متلاطم کرده است. در حالی که مدتهاست واردکنندگان از ارز نیمایی بیبهره هستند و قرار است دسترسی آنها به ارز توافقی تسهیل شود، انتشار گزارشی مبنی بر حذف کامل ارز نیمایی، موجی از نگرانی و افزایش قیمتها را به دنبال داشت. این در حالیست که اختلاف قیمت ارز نیمایی (حدود ۵۳ هزار و ۵۰۰ تومان) و ارز توافقی (حدود ۵۵ هزار تومان) در روز یکشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۳، تنها حدود دو هزار تومان بود.
اما اطلاعیه سازمان توسعه تجارت ایران که در پایان شنبه منتشر شد، باعث سوءتفاهم و شایعه حذف ارز نیمایی شد. این اطلاعیه در واقع به روزرسانی فهرست کالاهای مشمول ارز نیمایی بود و نه حذف آن برای تلفن همراه و تبلت. این تصمیم از قبل اتخاذ شده بود و بازار تا حد زیادی با آن سازگار شده بود. با این حال، اهمیت موضوع و عدم توجه به این نکته در اطلاعیه، باعث واکنشهای بیش از حد شد.
برخی گمان کردند که واردکنندگان از این پس باید با نرخ ارز آزاد (حدود ۷۱ هزار و ۶۰۰ تومان در روز یکشنبه) کار کنند. این در حالیست که اختلاف ۳۵ درصدی بین نرخ ارز نیمایی و آزاد، به طور طبیعی باعث نگرانی و افزایش قیمتها میشود.
قیمت گوشیهای پرطرفدار بازار مانند ردمی نوت ۱۳ (حدود ۱۱ میلیون تومان) و گلکسی A55 (۲۰ تا ۲۱ میلیون تومان) و حتی گوشیهای ارزان قیمتتر به شدت بالا است. در چنین شرایطی، بازار به سختی میتواند شوک افزایش قیمت را تحمل کند.
این شایعه، رشد ۳۵ درصدی قیمتها را در پی داشت، حتی با وجود تکذیب رسمی خبر حذف ارز نیمایی. سخنگوی مرکز مبادله ایران نیز این خبر را تکذیب کرد و تأکید کرد که تغییری در روند تأمین ارز واردکنندگان تلفن همراه ایجاد نشده است. واردکنندگان میتوانند از سامانه ارز تجاری مرکز مبادله ایران استفاده کنند و ارز مورد نیاز خود را با قیمتی شفاف و رقابتی تأمین نمایند. این سامانه از سوم آذر برای برخی از صادرکنندگان و واردکنندگان و از ۲۶ آذر برای همه فعالان غیر نیمایی اجباری شده است.
گروه تلفن همراه، تبلت و لپتاپ پیش از این نیز از ارز نیمایی استفاده نمیکردند و ارز خود را از بازار آزاد تأمین میکردند. بنابراین، خبری از حذف ارز نیمایی برای این گروه نیست.
با وجود تکذیب رسمی، شایعه مذکور تاثیر منفی خود را بر بازار گذاشت و باعث افزایش حداقل هفت درصدی قیمتها از عصر شنبه تا ظهر یکشنبه شد. به عنوان مثال، قیمت گلکسی A15 به ۱۰ میلیون تومان و ردمی نوت ۱۳ به بیش از ۱۲ میلیون تومان رسید. قیمت آیفون ۱۳ نیز ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافت.
این افزایش قیمتها در حالیست که واردات موبایل با ارز توافقی انجام میشود و قیمتهای فعلی، با توجه به نرخ ارز توافقی و هزینههای دیگر، منصفانه نیستند. امید است که سامانه ارز تجاری بتواند در آینده، تغییراتی مثبت در قیمتگذاری و فروش تلفن همراه ایجاد کند.

**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.
