آخرین بروز رسانی در می 7, 2025 توسط علی رستگار
تازهترین آمار منتشر شده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، تصویری متفاوت از عملکرد خودروسازان داخلی در نخستین ماه سال ۱۴۰۴ ترسیم میکند. در حالی که تولید خودروهای سواری با یک رشد نسبی همراه بوده است، بخش تولید وانت با یک افت چشمگیر روبرو شده و عملکرد زیرمجموعههای مختلف این صنعت نیز نوسانات قابل توجهی را نشان میدهد؛ روندی که آغاز نه چندان یکنواخت سال جدید برای صنعت خودروی کشور را به نمایش میگذارد.
بر اساس دادههای تجمیعی فروردین ماه، مجموع تولید انواع خودرو در کشور به ۶۰ هزار و ۴۷۰ دستگاه رسیده است. این رقم در مقایسه با تولید ۶۱ هزار و ۷۰۸ دستگاهی در فروردین ماه سال گذشته، کاهش حدود دو درصدی را تجربه کرده است.
در این میان، خودروهای سواری با سهم ۹۲.۹ درصدی از کل تولید، نقش اصلی را ایفا کردهاند. تولید ۵۶ هزار و ۱۹۱ دستگاه خودروی سواری در فروردین ۱۴۰۴، نشاندهنده یک رشد ۵.۳ درصدی نسبت به تولید ۵۳ هزار و ۳۳۹ دستگاهی در مدت مشابه سال قبل است.
اما در مقابل این رشد، بخش تولید وانت با یک کاهش قابل ملاحظه روبرو بوده است. در فروردین ماه امسال، تنها ۳۱۹۷ دستگاه وانت در کشور تولید شده که سهم ۵.۳ درصدی از کل تولید را به خود اختصاص میدهد. این رقم در مقایسه با تولید ۷۴۵۴ دستگاه وانت در فروردین ماه سال گذشته، یک افت خیرهکننده ۵۷ درصدی را نشان میدهد.
بررسی دقیقتر آمار تولید خودروهای سواری نشان میدهد که از مجموع تولید ۵۶ هزار و ۱۹۱ دستگاه، ۴۴ هزار و ۳۱۵ دستگاه مربوط به تولیدات دو خودروساز بزرگ داخلی (ایرانخودرو و سایپا) بوده و ۱۱ هزار و ۸۷۶ دستگاه نیز به خودروهای سواری مونتاژی اختصاص دارد. در فروردین ماه سال گذشته، مجموع تولید سواریهای این دو خودروساز ۴۲ هزار و ۹۳۹ دستگاه و تولید خودروهای مونتاژی ۱۰ هزار و ۴۰۰ دستگاه گزارش شده بود.
در میان خودروسازان داخلی، ایرانخودرو با تولید ۲۸ هزار و ۸۰۱ دستگاه سواری در فروردین امسال، رشد ۲۰.۷ درصدی را نسبت به تولید ۲۳ هزار و ۸۶۳ دستگاهی در فروردین ۱۴۰۳ به ثبت رسانده است. در مقابل، سایپا با تولید ۱۵ هزار و ۵۱۴ دستگاه سواری، با یک افت ۱۸.۷ درصدی نسبت به تولید ۱۹ هزار و ۷۷ دستگاهی در مدت مشابه سال قبل مواجه شده است.
همچنین، در بخش تولید وانت نیز هر دو خودروساز بزرگ با کاهش چشمگیری روبرو بودهاند. ایرانخودرو با تولید تنها ۳۵۶ دستگاه وانت، افت ۷۱.۲ درصدی را تجربه کرده و سایپا نیز با تولید ۲۷۶۶ دستگاه وانت، کاهشی ۵۵.۳ درصدی را نسبت به فروردین سال گذشته نشان میدهد.
بررسی سبد محصولات ایرانخودرو که اخیراً به دست بخش خصوصی اداره میشود، نشان میدهد که همچنان محصولات خانواده پژو بیشترین سهم تولید را به خود اختصاص دادهاند، هرچند تولید پژو ۲۰۷ با کاهش ۱۵.۴ درصدی به ۹۱۴۰ دستگاه رسیده است. در مقابل، تولید خودروهای سورن با رشد بیش از دو برابری به ۷۸۲۸ دستگاه، دنا با افزایش ۱۱ درصدی به ۵۳۴۹ دستگاه و تارا با رشد قابل توجه ۹۶.۴ درصدی به ۴۶۷۰ دستگاه رسیده است. نکته قابل توجه، عدم تولید خودروی رانا در فروردین ماه امسال است.
در گروه خودروسازی سایپا، خانواده X۲۰۰ شامل تیبا، کوییک و ساینا با کاهش ۱۶.۶ درصدی به ۹۰۷۰ دستگاه رسیده و تولید خودروی شاهین نیز با افت ۴۰ درصدی به ۱۹۶۸ دستگاه کاهش یافته است.
پارسخودرو، زیرمجموعه گروه سایپا، در فروردین ماه ۱۴۰۴ موفق به تولید ۴۴۲۰ دستگاه خودروی سواری شده که در مقایسه با ۴۸۷۳ دستگاه در مدت مشابه سال قبل، کاهش ۹.۳ درصدی را نشان میدهد. در این میان، تولید گروه Q۲۰۰ با کاهش ۲۱ درصدی به ۳۸۴۷ دستگاه رسیده، اما تولید خودروی سهند با یک جهش چشمگیر از تنها دو دستگاه در فروردین سال گذشته به ۵۷۳ دستگاه در فروردین امسال افزایش یافته است.
به طور کلی، کارنامه خودروسازان در نخستین ماه سال جدید، نمایانگر یک پویایی متفاوت در بخشهای مختلف تولید است. رشد نسبی در تولید سواریها در کنار افت قابل توجه در تولید وانت و نوسانات عملکرد شرکتهای زیرمجموعه، نشان میدهد که صنعت خودروی کشور در ابتدای سال ۱۴۰۴ با چالشها و فرصتهای متفاوتی روبرو است و باید منتظر ماند و دید که این روند در ماههای آتی چگونه تغییر خواهد کرد. تحلیل دقیقتر عوامل مؤثر بر این تغییرات، از جمله مسائل مربوط به تأمین قطعات، تقاضای بازار و سیاستهای تولید، میتواند چشمانداز روشنتری از وضعیت این صنعت در سال جاری ارائه دهد.
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.