آخرین بروز رسانی در سپتامبر 10, 2026 توسط علی رستگار
ارسال بار از ایران به کشورهای دیگر برای بسیاری از افراد و کسبوکارها یک فرآیند پیچیده به نظر میرسد. تفاوت قوانین کشورها، انتخاب روش حمل، بستهبندی، امور گمرکی، مدارک مورد نیاز و محاسبه هزینه باعث میشود که انتخاب یک مسیر مناسب برای ارسال بار اهمیت زیادی داشته باشد.
فرقی نمیکند قصد ارسال کالای تجاری، نمونه محصول، لوازم شخصی، اثاثیه منزل، بار نمایشگاهی یا محمولههای حجیم را داشته باشید؛ در هر صورت پیش از تحویل بار باید مشخص شود چه روشی برای حمل مناسب است، چه مدارکی نیاز دارید و هزینه و زمان تقریبی ارسال چقدر خواهد بود.
در این راهنما، مراحل ارسال بار از ایران به خارج از کشور را بررسی میکنیم تا بدانید برای ارسال یک محموله بینالمللی دقیقاً باید از کجا شروع کنید.
برای ارسال بار از ایران به خارج از کشور از کجا شروع کنیم؟
اولین قدم، مشخص کردن اطلاعات دقیق محموله است. شرکت حملونقل برای پیشنهاد روش مناسب، حداقل به اطلاعاتی مانند نوع کالا، تعداد بستهها، وزن، ابعاد، مبدأ، کشور مقصد و میزان فوریت ارسال نیاز دارد.
برای مثال، ارسال ۳۰ کیلوگرم کالای سبک و باارزش به یک کشور اروپایی با ارسال چند تن کالای صنعتی به همان کشور شرایط یکسانی ندارد. در مورد اول ممکن است حمل هوایی گزینه مناسبی باشد، اما برای محموله حجیم و غیر فوری، حمل دریایی یا زمینی میتواند از نظر هزینه منطقیتر باشد.
بنابراین بهتر است پیش از پرسیدن قیمت، مشخصات واقعی بار را آماده کنید. هرچه اطلاعات دقیقتر باشد، امکان محاسبه هزینه و انتخاب مسیر مناسب نیز بیشتر خواهد بود.

روشهای ارسال بار از ایران به خارج
بهطور کلی، سه روش اصلی برای حمل بینالمللی بار وجود دارد: حمل هوایی، حمل دریایی و حمل زمینی. انتخاب بهترین روش به مقصد، وزن و حجم بار، نوع کالا و زمان مورد انتظار بستگی دارد.
ارسال بار به روش هوایی
حمل هوایی معمولاً زمانی مورد توجه قرار میگیرد که سرعت اهمیت زیادی داشته باشد. بارهای نسبتاً سبک، نمونههای تجاری، کالاهای با ارزش، اسناد و محمولههایی که باید در زمان کوتاهی به مقصد برسند، میتوانند گزینه مناسبی برای حمل هوایی باشند.
یکی از نکات مهم در حمل هوایی، توجه به وزن حجمی است. اگر یک بسته حجم زیادی داشته باشد اما وزن آن کم باشد، شرکت حمل ممکن است هزینه را بر اساس وزن حجمی محاسبه کند. بنابراین تنها اعلام وزن کالا برای برآورد دقیق هزینه کافی نیست و ابعاد بستهها نیز باید مشخص باشد.
حمل هوایی معمولاً سرعت بیشتری نسبت به حمل دریایی دارد، اما هزینه آن نیز در بسیاری از مسیرها بالاتر است. به همین دلیل، اگر زمان تحویل برای شما اهمیت دارد، باید هزینه بیشتر حمل هوایی را در مقابل ارزش زمانی محموله بررسی کنید.
ارسال بار به روش دریایی
حمل دریایی برای محمولههای حجیم و بارهایی که فوریت زیادی ندارند، یکی از گزینههای مهم است. این روش بهخصوص برای ارسال حجم بالایی از کالا یا استفاده از کانتینر مورد توجه قرار میگیرد.
در حمل دریایی میتوان بسته به حجم محموله از کانتینر اختصاصی یا خدمات خردهبار استفاده کرد. انتخاب بین این گزینهها به حجم بار، مقصد و شرایط شرکت حمل بستگی دارد.
اگر زمان تحویل اولویت اول شما نباشد، حمل دریایی در بسیاری از موارد میتواند هزینه حمل را نسبت به روش هوایی کاهش دهد.
ارسال بار دریایی به انگلیس یکی از کاربردهای حمل دریایی است.

ارسال بار به روش زمینی
حمل زمینی بیشتر برای کشورهایی که از نظر جغرافیایی مسیر زمینی مناسبی با ایران دارند مورد استفاده قرار میگیرد. ترکیه، ارمنستان، گرجستان، عراق و برخی کشورهای آسیای میانه از جمله مقصدهایی هستند که بسته به نوع بار و مسیر، امکان بررسی حمل جادهای برای آنها وجود دارد.
در این روش عواملی مانند مسیر مرزی، نوع کامیون، شرایط ترانزیت، قوانین کشورهای مسیر و وضعیت مرزها میتوانند روی زمان و هزینه حمل تأثیر بگذارند.
حمل هوایی، دریایی یا زمینی؛ کدام بهتر است؟
پاسخ این سؤال برای همه محمولهها یکسان نیست. اگر سرعت برای شما مهمتر از هزینه باشد، حمل هوایی معمولاً گزینه مناسبتری است. اگر حجم بار زیاد و زمان تحویل انعطافپذیر باشد، حمل دریایی میتواند انتخاب اقتصادیتری باشد. برای برخی مقصدهای نزدیک نیز حمل زمینی گزینه مناسبی خواهد بود.
به همین دلیل، انتخاب روش حمل صرفاً بر اساس قیمت اولیه تصمیم درستی نیست. باید هزینه، زمان، امنیت بار، نوع کالا و شرایط مقصد را همزمان در نظر گرفت.
| روش حمل | مناسب برای | مزیت اصلی | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| هوایی | بار سبک، ارزشمند و فوری | سرعت بالا | هزینه بیشتر در بسیاری از مسیرها |
| دریایی | بار حجیم و غیر فوری | ظرفیت بالا و هزینه مناسبتر برای بارهای حجیم | زمان حمل بیشتر |
| زمینی | کشورهای دارای مسیر زمینی مناسب | انعطافپذیری در برخی مسیرها | وابستگی به مسیر و شرایط مرزی |
هزینه ارسال بار از ایران به خارج چگونه محاسبه میشود؟
یکی از پرتکرارترین سؤالات در زمان ارسال بار این است که هزینه حمل چقدر خواهد بود. واقعیت این است که برای حمل بینالمللی نمیتوان بدون اطلاع از مشخصات محموله یک قیمت ثابت اعلام کرد.
مهمترین عوامل مؤثر بر هزینه عبارتاند از:
وزن و حجم بار: وزن واقعی و ابعاد بستهها، بهخصوص در حمل هوایی، اهمیت زیادی دارند.
مبدأ و مقصد: فاصله، مسیر حمل و دسترسی به خطوط هوایی، دریایی یا زمینی میتواند هزینه را تغییر دهد.
روش حمل: هزینه حمل هوایی، دریایی و زمینی یکسان نیست.
نوع کالا: کالاهای خاص، حساس، خطرناک، فاسدشدنی یا دارای محدودیت ممکن است به بستهبندی یا مجوزهای ویژه نیاز داشته باشند.
بستهبندی: اگر کالا نیاز به پالت، صندوق، بستهبندی ضدضربه یا سایر خدمات تخصصی داشته باشد، هزینه آن باید در محاسبات لحاظ شود.
خدمات گمرکی و جانبی: هزینههای مربوط به اظهار، ترخیص، انبارداری، بارگیری، تخلیه، بیمه و خدمات مقصد نیز بسته به نوع حمل و قرارداد میتواند متفاوت باشد.
بنابراین زمانی که از یک شرکت حملونقل قیمت میگیرید، بهتر است فقط به عدد نهایی توجه نکنید و بپرسید این مبلغ دقیقاً شامل چه خدماتی است و چه هزینههایی ممکن است در مقصد یا مراحل بعدی به آن اضافه شود.
آیا وزن بار تنها معیار تعیین هزینه است؟
خیر. یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود هزینه ارسال فقط بر اساس وزن تعیین میشود.
در حمل هوایی، علاوه بر وزن واقعی، ابعاد بسته نیز اهمیت دارد. برای مثال ممکن است یک بسته بزرگ اما سبک فضای زیادی در هواپیما اشغال کند. به همین دلیل شرکتهای حمل هوایی از مفهوم وزن حجمی برای محاسبه هزینه استفاده میکنند.
در حمل دریایی نیز حجم محموله، تعداد بستهها و میزان فضایی که کالا در کانتینر اشغال میکند اهمیت زیادی دارد.
پس برای دریافت قیمت دقیقتر، بهتر است علاوه بر وزن، طول، عرض و ارتفاع بستهها نیز در اختیار شرکت حمل قرار گیرد.
برای ارسال بار به خارج چه مدارکی لازم است؟
مدارک مورد نیاز به نوع کالا، کشور مقصد، روش حمل و ماهیت ارسال بستگی دارد. در یک حمل تجاری، اسنادی مانند فاکتور تجاری، پکینگ لیست و سند حمل از مدارک رایج هستند و برای برخی کالاها ممکن است مجوزها یا گواهیهای بیشتری لازم باشد.
فاکتور تجاری
فاکتور تجاری اطلاعات اصلی معامله و کالا را مشخص میکند و معمولاً شامل مشخصات فروشنده و خریدار، شرح کالا، تعداد، ارزش، ارز معامله و سایر اطلاعات مورد نیاز است.
شرح کالا در این سند باید تا حد امکان دقیق باشد. استفاده از توضیحات مبهم میتواند در مراحل گمرکی یا واردات در کشور مقصد مشکل ایجاد کند.
پکینگ لیست یا لیست بستهبندی
پکینگ لیست مشخص میکند کالا چگونه بستهبندی شده است و معمولاً اطلاعاتی مانند تعداد بستهها، نوع بستهبندی، وزن خالص و ناخالص و ابعاد بستهها را در بر میگیرد. این سند برای تطبیق اطلاعات محموله و بررسی آن توسط طرفهای حمل و گمرک اهمیت دارد.
اسناد حمل
پس از انتخاب روش حمل، سند مربوط به حمل صادر میشود؛ برای حمل هوایی معمولاً Air Waybill یا بارنامه هوایی و برای حمل دریایی Bill of Lading یا بارنامه دریایی مورد استفاده قرار میگیرد.
برای برخی کالاها و مقصدها نیز ممکن است گواهی مبدأ، مجوزهای تخصصی، گواهیهای بهداشتی یا اسناد دیگری لازم باشد.
بنابراین بهتر است مدارک مورد نیاز پیش از ارسال بار بررسی شوند، نه زمانی که محموله آماده حرکت است.
نقش گمرک در ارسال بار از ایران چیست؟
ارسال تجاری کالا از ایران به خارج از کشور نیازمند انجام تشریفات صادراتی و گمرکی است. اظهار کالا، ارائه اسناد، بررسی محموله در صورت نیاز و دریافت مجوز خروج از جمله مراحل مهم فرآیند صادرات هستند.
اطلاعات درجشده در اسناد نیز باید با محموله واقعی مطابقت داشته باشد. اختلاف در نام کالا، تعداد، وزن، ارزش یا مشخصات محموله میتواند فرآیند بررسی را با مشکل مواجه کند.
در نتیجه، یکی از مهمترین اقدامات پیش از ارسال این است که وضعیت کالا از نظر مجاز، مشروط یا ممنوع بودن صادرات بررسی شود. بعضی کالاها به دلیل ماهیت خود نیازمند مجوز دستگاههای مربوط هستند و بدون دریافت مجوز نمیتوان آنها را مانند یک کالای عادی صادر کرد.
آیا همه کالاها را میتوان از ایران به خارج ارسال کرد؟
خیر. برخی کالاها ممکن است مشمول محدودیت یا ممنوعیت صادراتی باشند یا برای خروج از کشور به مجوزهای خاص نیاز داشته باشند.
علاوه بر مقررات ایران، قوانین کشور مقصد نیز اهمیت دارند. ممکن است کالایی از نظر صادرات از ایران مشکلی نداشته باشد اما ورود آن به کشور مقصد نیازمند مجوز، استاندارد یا شرایط خاص باشد.
این مسئله در مورد کالاهایی مانند مواد غذایی، دارو و محصولات پزشکی، مواد شیمیایی، حیوانات زنده، برخی محصولات کشاورزی، کالاهای دارای باتری و کالاهای خطرناک اهمیت بیشتری دارد.
به همین دلیل، قبل از بستهبندی نهایی بهتر است مشخصات دقیق کالا به شرکت حمل اعلام شود تا شرایط حمل و مدارک مورد نیاز بررسی شود.
بستهبندی بار برای حمل بینالمللی چگونه باید باشد؟
بستهبندی در حمل بینالمللی اهمیت بیشتری نسبت به حمل داخلی دارد؛ زیرا کالا ممکن است در طول مسیر چندین بار جابهجا، بارگیری و تخلیه شود.
برای کالاهای شکستنی باید از بستهبندی مقاوم در برابر ضربه استفاده شود. کالاهای حساس به رطوبت نیز به محافظت مناسب در برابر رطوبت نیاز دارند. برای بارهای حجیم یا سنگین ممکن است استفاده از پالت، صندوق یا بستهبندی صنعتی ضروری باشد.
از طرف دیگر، بستهبندی نباید باعث افزایش غیرضروری حجم بار شود؛ زیرا افزایش حجم در برخی روشهای حمل میتواند مستقیماً روی هزینه اثر بگذارد.
بنابراین بهترین بستهبندی، صرفاً محکمترین بستهبندی نیست؛ بلکه باید متناسب با نوع کالا، روش حمل، مسیر و شرایط جابهجایی انتخاب شود.
ارسال اثاثیه منزل از ایران به خارج چگونه انجام میشود؟
ارسال اثاثیه منزل با ارسال یک بسته معمولی تفاوت دارد. حجم بالا، تعداد زیاد اقلام و حساسیت برخی وسایل باعث میشود انتخاب روش حمل اهمیت بیشتری پیدا کند.
برای اثاثیه حجیم، حمل دریایی و استفاده از خدمات کانتینری یا خردهبار میتواند قابل بررسی باشد. برای حجم کمتر یا اقلامی که باید سریعتر به مقصد برسند، امکان بررسی حمل هوایی نیز وجود دارد.
پیش از ارسال اثاثیه بهتر است فهرست کاملی از وسایل تهیه شود و مشخص شود کدام اقلام ارزش ارسال دارند و کدام اقلام بهتر است در مبدأ فروخته یا جایگزین شوند. این کار میتواند از پرداخت هزینه حمل برای وسایلی که ارزش اقتصادی پایینی دارند جلوگیری کند.
فریت بار چیست و چه زمانی کاربرد دارد؟
فریت بار معمولاً برای ارسال بار مسافری و لوازم شخصی با حجم یا وزن بیشتر از میزان مجاز بار همراه مسافر مورد توجه قرار میگیرد.
برای مثال، فردی که قصد مهاجرت دارد و نمیتواند تمام لوازم شخصی خود را همراه خود در پرواز ببرد، ممکن است بخشی از وسایل را بهصورت فریت بار ارسال کند.
فریت بار با ارسال بسته پستی یکسان نیست و شرایط، هزینه و نحوه پذیرش آن میتواند متفاوت باشد. انتخاب این روش نیز باید بر اساس وزن، حجم، مقصد و نوع وسایل انجام شود.
ارسال بار تجاری چه تفاوتی با بار شخصی دارد؟
در بار تجاری، اطلاعات مربوط به کالا، ارزش، فروشنده، خریدار و اسناد معامله اهمیت بیشتری پیدا میکند و ممکن است بسته به کالا و مقصد، الزامات صادراتی و وارداتی بیشتری وجود داشته باشد.
در مقابل، در ارسال لوازم شخصی یا اثاثیه، ماهیت محموله و هدف از ارسال متفاوت است.
بنابراین هنگام دریافت قیمت از شرکت حمل، بهتر است از ابتدا مشخص کنید که بار شما شخصی، تجاری، نمایشگاهی یا نمونه کالا است. این اطلاعات میتواند روی نوع مدارک، نحوه اظهار و روش حمل تأثیر بگذارد.
زمان ارسال بار از ایران به خارج چقدر است؟
نمیتوان برای تمام مقصدها یک زمان ثابت تعیین کرد. زمان حمل به عواملی مانند کشور مقصد، روش حمل، مسیر انتخابشده، تعداد مراحل ترانزیت، وضعیت مرزها یا خطوط حمل و فرآیندهای گمرکی بستگی دارد.
حمل هوایی معمولاً برای محمولههای فوری انتخاب میشود، در حالی که حمل دریایی زمان بیشتری نیاز دارد. در حمل زمینی نیز شرایط مسیر و مرزهای بینالمللی میتواند روی زمان نهایی اثر بگذارد.
نکته مهم این است که زمان حمل با زمان کل فرآیند ارسال یکسان نیست. آمادهسازی مدارک، بستهبندی، تحویل بار، انجام تشریفات گمرکی و دریافت بار در مقصد نیز باید در برنامهریزی زمانی در نظر گرفته شود.
چگونه یک شرکت حملونقل بینالمللی مناسب انتخاب کنیم؟
انتخاب شرکت حمل مناسب فقط بر اساس پایینترین قیمت، تصمیم مطمئنی نیست. بهتر است پیش از انتخاب شرکت، چند موضوع را بررسی کنید.
شرکت مورد نظر باید بتواند درباره روشهای مختلف حمل، زمان تقریبی، هزینههای اصلی و جانبی، نحوه بستهبندی، مدارک و شرایط مقصد اطلاعات شفافی ارائه کند.
همچنین بهتر است مشخص شود شرکت، حمل بار را تا کدام مرحله مدیریت میکند. آیا فقط حمل از مبدأ را انجام میدهد یا خدماتی مانند بستهبندی، امور گمرکی، هماهنگی حمل، تحویل در مقصد و پیگیری محموله را نیز پوشش میدهد؟
هرچه این فرآیند یکپارچهتر باشد، هماهنگی برای صاحب بار سادهتر خواهد بود.
چرا استفاده از خدمات شرکت حملونقل بینالمللی اهمیت دارد؟
در یک ارسال بینالمللی، اشتباه در انتخاب روش حمل، بستهبندی نامناسب، ناقص بودن مدارک یا بیتوجهی به مقررات مقصد میتواند باعث افزایش هزینه و تأخیر شود.
شرکت حملونقل متخصص میتواند پیش از ارسال، مشخصات بار را بررسی کند و بر اساس مقصد، حجم، وزن و فوریت محموله، گزینههای مناسب را پیشنهاد دهد.
این موضوع بهخصوص برای افرادی که تجربه قبلی در ارسال بار بینالمللی ندارند اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا لازم نیست برای هر مرحله بهصورت جداگانه با شرکتهای مختلف هماهنگ کنند.
ارسال بار از ایران به خارج با آنی بار
اگر قصد دارید کالا یا بار شخصی خود را از ایران به یک کشور دیگر ارسال کنید، انتخاب روش حمل مناسب اولین و مهمترین تصمیم است. آنی بار خدمات حملونقل بینالمللی را با توجه به نوع محموله، وزن، حجم و مقصد ارائه میکند و امکان بررسی روشهای حمل هوایی، دریایی و زمینی را برای مشتریان فراهم میسازد.
کارشناسان آنی بار پیش از ارسال، شرایط محموله را بررسی میکنند تا مناسبترین روش و مسیر حمل مشخص شود. خدمات مورد نیاز برای بستهبندی، هماهنگی حمل، امور مربوط به ارسال و پیگیری محموله نیز متناسب با نوع بار و مقصد قابل ارائه است.
هدف از این فرآیند، این است که مشتری به جای درگیر شدن با جزئیات متعدد حمل بینالمللی، یک مسیر مشخص و مدیریتشده برای ارسال بار خود داشته باشد.
اگر قصد ارسال بار تجاری، اثاثیه منزل، لوازم شخصی، فریت بار یا محمولههای حجیم از ایران به خارج از کشور را دارید، میتوانید مشخصات بار و مقصد را با کارشناسان آنی بار مطرح کنید تا روش مناسب حمل، زمان تقریبی و هزینه ارسال بر اساس شرایط واقعی محموله بررسی شود.
آنی بار تلاش میکند خدمات حمل بینالمللی را با کیفیت مناسب، زمانبندی منظم و پشتیبانی در مراحل مختلف ارائه کند تا بار شما با انتخاب مسیر مناسب، در کوتاهترین زمان منطقی به مقصد برسد.

**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.