آخرین بروز رسانی در دسامبر 1, 2024 توسط علی رستگار
عملیات گسترده شبهنظامیان در حلب، سوریه را به لبهی بحران جدیدی کشانده است. پیشروی سریع گروههای مسلح، بهویژه تحریرالشام (پیشتر جبهه النصره)، در شمال غرب سوریه و استان حلب، خاطرات سقوط موصل را در ذهن تداعی میکند. این حملات همزمان با آتشبس اسرائیل در لبنان آغاز شده و حجم تسلیحات بهکار رفته، نگرانیهای جدی ایجاد کرده است.
گزارشها حاکی از غافلگیری طرفهای منطقهای و بینالمللی از سرعت پیشروی است. این پیشروی میتواند به مناطقی برسد که پیشتر تحت کنترل نیروهای مورد حمایت ایران و حزبالله بوده است. تحریرالشام با استفاده از تاکتیکهای پیشرفته و تسلیحات سنگین، حملات خود را به مراکز نظامی ارتش سوریه در غرب حلب متمرکز کرده است. گزارشهای متناقضی در مورد سقوط حلب منتشر شده، اما تصاویری از غنایم جنگی سنگین تروریستها منتشر شده است.
علاوه بر تحریرالشام، گروههای تروریستی دیگری نیز در این حملات مشارکت داشتهاند که برخی از آنها با ارتش ملی سوریه (مورد حمایت ترکیه) نیز همکاری میکنند. حضور قابل توجه شبهنظامیان آسیای میانه (ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان) نیز در میان مهاجمان گزارش شده است.
ارتش سوریه با پشتیبانی هوایی روسیه، به این حملات پاسخ داده و مواضع تروریستها را بمباران کرده است. نبردها بهویژه در حومه غربی حلب و مناطق استراتژیک نزدیک به مرز ترکیه شدت گرفته است. شبهنظامیان از سه محور به طور همزمان پیشروی کردهاند که نشاندهندهی برنامهریزی دقیق و پیچیده عملیات است. اما نیروهای ویژه ارتش سوریه در برخی مناطق مقاومت کرده و مانع پیشروی کامل شدهاند.
منابع روسی از انتقال مخفیانهی حجم زیادی از نیرو توسط تحریرالشام و ارتش ملی سوریه خبر میدهند؛ نقض توافق کاهش تنش سال ۲۰۲۰ میان روسیه، ترکیه و ایران. روش عملیات نشان میدهد تروریستها دستور دارند با کمترین تلفات، حداکثر پیشروی را داشته باشند. استفاده از پهپادهای پیشرفته، از جمله پهپادهای انتحاری، نشان از آموزشهای خارجی و تجهیزاتی پیشرفته دارد.
ریشههای تحریرالشام به جبهه النصره (شاخه القاعده در سوریه) بازمیگردد. این گروه با هدف سرنگونی دولت بشار اسد و ایجاد حکومت اسلامی افراطی تشکیل شد. تغییر نام به تحریرالشام و ادعای جدایی از القاعده، تلاشی برای کسب حمایت بینالمللی بود که ظاهراً ترفندی بیش نبوده است.
برخی معتقدند این حمله ارتباطی به مخالفت دمشق با عادیسازی روابط با آنکارا دارد یا ناشی از ترس گروههای مسلح از توافقات احتمالی میان سوریه و ترکیه است. حجم انبوه تسلیحات در اختیار معارضان، نشان از حمایت خارجی دارد. گزارشهایی از آموزش استفاده از پهپاد توسط مربیان خارجی به تروریستها وجود دارد. واکنشهای ایران و عراق نیز به این حملات نشاندهندهی اهمیت این رویداد برای منطقه است. عراقچی، وزیر خارجه وقت ایران، این حملات را طرحی آمریکایی-صهیونیستی دانسته و از حمایت ایران از دولت سوریه خبر داده است. جنبش نجباء عراق نیز از بازگشت به سوریه برای مقابله با تروریستها خبر داده است. همچنین، تهدیدات اخیر نتانیاهو علیه بشار اسد و گزارشهای رسانههای صهیونیستی، نقش احتمالی اسرائیل در این حملات را مطرح میکند.
در کل، سوریه به سمت یک بحران جدید و تنش شدید حرکت میکند و آیندهای نامشخص در انتظار سوریهاست.
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.