آخرین بروز رسانی در ژوئن 12, 2025 توسط علی رستگار
بیماری آلزایمر، کابوس خاموش دوران سالمندی، درمانی قطعی ندارد و همین موضوع بر اهمیت پیشگیری از آن میافزاید. برخلاف تصور رایج که این بیماری را مختص سنین بالا میداند، تحقیقات جدید نشان میدهد که آلزایمر میتواند از دهه چهارم زندگی آغاز شود. این زنگ خطری جدی است که نیاز به توجه بیشتر به عوامل خطر و سبک زندگی سالم را بیش از پیش نمایان میکند.
عوامل خطر پنهان: اختلالات بینایی و کلسترول بالا
تازهترین یافتههای علمی، که در سال ۲۰۲۴ در مجله معتبر لنست منتشر شده، دو عامل خطر جدید را برای زوال عقل شناسایی کرده است: اختلالات بینایی درماننشده و سطوح بالای کلسترول LDL (کلسترول بد). با اضافه شدن این موارد به لیست عوامل شناختهشده، اکنون تخمین زده میشود که تا ۴۵ درصد موارد زوال عقل قابل پیشگیری یا به تأخیر انداختن هستند. این بدان معناست که با تغییرات ساده در سبک زندگی و رسیدگی به موقع به برخی مشکلات جسمانی، میتوانیم تا حد زیادی از مغز خود در برابر این بیماری محافظت کنیم.
وراثت و سبک زندگی: دو روی یک سکه
افزایش سن همچنان یکی از قویترین عوامل مؤثر در بروز آلزایمر است و ۷۰ درصد مبتلایان پس از ۶۰ سالگی با آن روبرو میشوند. اما با این حال، کارشناسان بر این باورند که سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی نیز در بروز آلزایمر نقش دارند، اما این به معنای اجتنابناپذیر بودن ابتلا برای فرزندان افراد درگیر نیست. یک سبک زندگی سالم میتواند تأثیر چشمگیری در کاهش خطر ابتلا به آلزایمر داشته باشد و حتی اثرات عوامل ژنتیکی را تعدیل کند.
راهکارهای طلایی پیشگیری: از خواب باکیفیت تا اسکوات
ورزش منظم، تغذیه سالم و متعادل، خواب باکیفیت و کافی و حفظ سلامت روان، ستونهای اصلی در پیشگیری از آلزایمر به شمار میآیند. تحقیقات نشان دادهاند که افرادی که به طور مداوم کمتر از ۷ ساعت در شب میخوابند، شانس بیشتری برای ابتلا به آلزایمر دارند. همچنین، دیابت نیز به دلیل ایجاد التهاب در بدن و مغز، میتواند در بروز آلزایمر نقش داشته باشد.
در میان فعالیتهای بدنی، ورزش اسکوات (Squat) به عنوان یکی از مؤثرترین تمرینات ترکیبی برای پیشگیری از آلزایمر شناخته شده است. این تمرین نه تنها عضلات پایینتنه و تعادل را تقویت میکند، بلکه گردش خون مغزی را نیز بهبود میبخشد. مطالعات جدید نشان دادهاند که تمرینات مقاومتی مانند اسکوات، سطح پروتئینهای نوروتروفیک مغزی (BDNF) را افزایش میدهند. این پروتئینها نقش کلیدی در محافظت از نورونها، تقویت حافظه و حفظ عملکرد شناختی دارند. افزایش جریان خون مغزی ناشی از اسکوات نیز به تغذیه بهتر مغز و دفع مواد زائد نورونی کمک میکند که همگی در کاهش خطر زوال عقل مؤثرند.
تحقیقات دانشگاه مکمستر کانادا و دانشگاه واشنگتن نشان میدهند که ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته، شامل ترکیبی از اسکوات، پیادهروی سریع و حرکات تعادلی، میتواند خطر زوال شناختی را تا ۴۵ درصد کاهش دهد. اهمیت اسکوات در این است که حتی برای سالمندان نیز قابل انجام است و میتوان آن را با شدتهای متفاوت و حتی با تکیه بر تکیهگاه انجام داد. گنجاندن این تمرین در برنامههای پیشگیری از آلزایمر، علاوه بر مزایای فیزیکی، بهبود قابل توجهی در وضعیت ذهنی و روانی افراد ایجاد میکند.
چالش پیشگیری در نظام سلامت
با وجود اهمیت حیاتی پیشگیری، کارشناسان انتقاد میکنند که سیستم بهداشتی و درمانی کشور به اندازه کافی به این موضوع توجه نمیکند و بیشتر بر درمان بیماریها متمرکز است. در حالی که سرمایهگذاری بر برنامههای پیشگیرانه میتواند نقش مؤثری در کاهش شیوع آلزایمر و بار مالی ناشی از آن بر جامعه داشته باشد.
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.