آخرین بروز رسانی در اکتبر 9, 2024 توسط علی رستگار
## طلا، گنجینه بانکهای مرکزی جهان: از نوسانات قیمت تا تقاضای بالا
بر اساس گزارشهای صندوق بینالمللی پول، بانکهای مرکزی جهان در حال حاضر مالک بیش از 1.16 میلیارد اونس طلا هستند که ارزش کل آن به 3 تریلیون دلار میرسد. این میزان حدود 19 درصد از کل ذخایر طلا و ارز خارجی بانکهای مرکزی جهان، که 15.45 تریلیون دلار است، را تشکیل میدهد.
با وجود کاهش سهم دلار آمریکا در ذخایر بانکهای مرکزی طی دهه گذشته، این ارز همچنان به عنوان دارایی ذخیره اصلی شناخته میشود. دلار آمریکا با 6.7 تریلیون دلار، 43 درصد از ذخایر طلا و ارز خارجی جهان را در اختیار دارد.
طلا در جایگاه دوم با 19.8 درصد قرار دارد. پس از آن یورو با 14.7 درصد، ین ژاپن با 4.2 درصد، پوند انگلیس با 3.7 درصد، دلار کانادا با 1.9 درصد، دلار استرالیا با 1.7 درصد و رنمینبی-یوآن- چین با 1.6 درصد قرار دارند.
افزایش سهم طلا در ذخایر بانک مرکزی ناشی از خرید 305 میلیون اونس طلا توسط بانکهای مرکزی طی 15 سال گذشته است. قیمت طلا در ماه سپتامبر به بالاترین حد خود، یعنی 2685 دلار در هر اونس، رسید و در آغاز هفته جاری (7 اکتبر) اندکی به 2653 دلار کاهش یافت.
عوامل مختلفی مانند تنشهای خاورمیانه، جنگ جاری در اوکراین، تحریمهای جهانی علیه روسیه و تنشهای ایالات متحده و چین باعث افزایش علاقه و سرمایه گذاری در طلا شدهاند. خریدهای قابل توجهی از سوی بانکهای مرکزی چین، روسیه و ترکیه طی چند سال گذشته نیز به تقویت این فلز گرانبها کمک کرده است.
با توجه به نوسانات شدید قیمت طلا، تحلیلگران انتظار دارند سهم این فلز در ذخایر بانکهای مرکزی جهانی در هفتههای آینده با نوساناتی همراه باشد. کاهش نرخ بهره و تضعیف ارزش دلار آمریکا نیز از دیگر عوامل موثر بر افزایش تقاضا برای طلا هستند.
با وجود اهمیت طلا به عنوان یک دارایی پولی، پیش بینی روند قیمت آن دشوار است. در آغاز سال، انجمن بازار شمش لندن از بیش از 20 فروشنده و تحلیلگر فلزات گرانبها درباره قیمت طلا نظرخواهی کرد. تنها یکی از آنها قیمت 2500 دلار در هر اونس را پیش بینی کرد، در حالی که برخی دیگر آن را در حدود 2300 دلار آمریکا تخمین زدند.
بانکهای سوئیسی به توصیه سرمایهگذاری بلند مدت در طلا به مشتریان خود ادامه میدهند. جفری کریستین، تحلیلگر، اظهار کرده است که پس از افزایش قیمت طلا از کمتر از 2000 دلار در هر اونس در فوریه، بانکهای مرکزی خریدهای خود را کاهش دادهاند.
شرکتهای جواهرسازی در هند، هنگ کنگ، تایوان، سنگاپور و دیگر کشورها تحت فشار زیادی برای مقابله با قیمت گزاف طلا قرار دارند. تحلیلگران میگویند بسیاری از شرکتها برای پایین نگه داشتن قیمت محصولات نهایی خود، از ترکیبی از طلا، نقره و پلاتین با قیمت ارزانتر در طرحهای جواهرات خود استفاده میکنند.
بازار طلا در هند، دومین مصرف کننده بزرگ طلا در جهان پس از چین، همچنان مورد توجه قرار دارد. پس از کاهش تعرفه واردات طلا از 15 درصد به 6 درصد توسط دولت فدرال در ماه جولای، تقاضا برای این فلز در آستانه فصل جشنهای پایان سال افزایش یافته است.
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.