آخرین بروز رسانی در دسامبر 31, 2024 توسط علی رستگار
بررسیهای مجمع تشخیص مصلحت نظام نشان میدهد افزایش نرخ ارز ترجیحی در بودجه 1404، مغایر با سیاستهای ثبات ارزی برنامه هفتم توسعه است و نیازمند اصلاح میباشد. این پرسش مطرح میشود که آیا این اصلاح، تغییرات نوسانی نرخ ارز توسط آقایان همتی و فرزین (رئیس کل بانک مرکزی) را نیز مهار خواهد کرد؟ سیاستهای ارزی دولت، با حذف ارز نیمایی و جایگزینی آن با ارز مبادلهای، به تورم 50 درصدی در بازار دولتی و افزایش قیمت دلار در بازار آزاد به حدود 80 هزار تومان منجر شده است. این امر، ضمن سود کلان برای صادرکنندگان و واسطهها، هزینههای سنگینی را بر اقتصاد و مردم تحمیل میکند. اظهارات آقای همتی مبنی بر نرخ واقعی 73 هزار تومانی دلار، در تضاد با تلاشهای دولت و مجلس برای کاهش نرخ ارز است.
لایحه بودجه 1404، با پیشنهاد افزایش نرخ ارز ترجیحی که به تورم کالاهای اساسی دامن میزند، با مخالفت مجمع تشخیص مصلحت نظام مواجه شده است. هیئت عالی نظارت این مجمع، مصوبات مجلس در خصوص بودجه را بر اساس دو معیار “عدم انطباق با سیاستهای کلان کشور” و “مغایرت با برنامه هفتم توسعه” بررسی کرده است. از 13 مورد عدم انطباق مطرح شده، 6 مورد به تأیید مجمع رسیده و موجب رد آن بخش از مصوبات شده است.
یکی از موارد رد شده، سیاستهای ارزی دولت در بودجه 1404 است. بند 2 برنامه هفتم توسعه، بر ثبات نرخ ارز تأکید دارد؛ در حالی که سیاستهای ارزی دولت و مصوبات مجلس، به این هدف کمک نمیکند. افزایش نرخ ارز ترجیحی، نرخ مرکز مبادله و ایجاد بازار توافقی، به عنوان اقداماتی مغایر با سیاست ثبات ارزی، توسط مجمع رد شدهاند.
از جمله سیاستهای جنجالی دولت، افزایش 30 درصدی نرخ ارز ترجیحی از 28500 تومان به 38500 تومان بود که قیمت کالاهای اساسی را حدود 30 درصد افزایش میداد. اگرچه مجلس تصمیم گرفت درآمد حاصل از این افزایش (حدود 120 هزار میلیارد تومان) برای جبران کاهش قدرت خرید مردم و پرداخت کالابرگ هزینه شود، اما با توجه به ایرادات مجمع تشخیص مصلحت نظام، تداوم این افزایش نرخ در سال آینده بسیار بعید به نظر میرسد.

**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.
