آخرین بروز رسانی در مارس 10, 2024 توسط علی رستگار
در جستجوی رازهای کیهان، تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا (JWST) به تازگی کشفی خیرهکننده انجام داده است: مشاهده سیارهای فراخورشیدی که به نظر میرسد تماماً تحت پوشش یک اقیانوس عظیم و گرم است. این سیاره که بیش از دو برابر اندازه زمین است، در فاصلهای حدود ۷۰ سال نوری از ما قرار دارد، و بررسیهای دقیق انجام شده توسط تیمهای بینالمللی نشانههایی از بخار آب و مولکولهای شیمیایی مانند متان و دیاکسید کربن در جو آن شناسایی کردهاند.
تحلیل شیمیایی و امکانات زیستپذیری
دادههای به دست آمده توسط JWST بیانگر وجود یک جو غنی از هیدروژن و احتمال وجود یک اقیانوس سراسری روی این سیاره است که شرایط شیمیایی آن مشابه جهانهای آبی شناختهشده در کهکشان است. تیم تحقیقاتی به رهبری پروفسور نیکو مادوسودان از دانشگاه کمبریج، دریافتهاند که دمای این اقیانوس میتواند به بیش از ۱۰۰ درجه سانتیگراد برسد، و در فشارهای اتمسفری بالا، آب هنوز میتواند در حالت مایع باقی بماند. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا این شرایط برای حیات سازگار هستند یا خیر.
مناقشات و بررسیهای تکمیلی
این یافتهها، که در مجله Astronomy and Astrophysics Letters منتشر شدهاند، توسط یک تیم تحقیقاتی کانادایی که مطالعات مشابهی انجام دادهاند، به چالش کشیده شدهاند. آنها همچنین مواد شیمیایی مشابهی را در جو این سیاره شناسایی کردهاند اما معتقدند که دمای آن برای وجود آب به شکل مایع بیش از حد بالا است، و این سیاره احتمالاً دارای یک سطح سنگی است که بالای آن یک جو فوقالعاده متراکم وجود دارد.
تأثیرات کشفیات جیمز وب بر درک ما از کهکشان
با وجود اختلافنظرها، این مشاهدات اخیر توسط تلسکوپ جیمز وب نور جدیدی بر درک ما از ماهیت سیارات واقع در فراسوی منظومه شمسی انداختهاند. این تلسکوپ قادر است نور ستارگان را که از طریق جو سیارات عبور میکند، جمعآوری کند و با تجزیه و تحلیل دقیق، ترکیبات شیمیایی موجود در جو آنها را مشخص نماید. این توانایی به ما اجازه میدهد تا به شناخت بهتری از شرایط موجود در این سیارات دست یابیم.
بررسی نشانههای حیات
یکی از مهمترین جنبههای این تحقیقات، بررسی امکان وجود حیات در این سیارات است. شواهد مربوط به عدم وجود آمونیاک در جو سیاره TOI-270 d، با توجه به پیشبینیهای شیمی پایه که حضور آن را در یک جو غنی از هیدروژن محتمل میداند، بسیار قابل توجه است. این موضوع نشان میدهد که اگر اقیانوسی در زیر جو وجود داشته باشد، ممکن است آمونیاک در آن حل شده و به تدریج از جو خارج شود.
چالشهای زیستمحیطی سیاره
محیط زیست سیاره TOI-270 d بسیار متفاوت از زمین است. این سیاره از نظر جزر و مدی به ستاره خود قفل شده است، به این معنا که یک طرف آن همیشه رو به ستاره و طرف دیگر همیشه در تاریکی است. این وضعیت یک کنتراست دمایی شدید بین دو سوی سیاره ایجاد میکند، که میتواند برای وجود حیات بسیار چالشبرانگیز باشد. با این حال، سمت شب سیاره ممکن است شرایط قابل سکونتی داشته باشد، اگرچه با فشار بسیار زیاد جو مواجه خواهد شد.
آینده تحقیقات فضایی
دکتر جو بارستو، اخترشناسی که در این تحقیقات شرکت نداشته است، بر اهمیت انجام مشاهدات بیشتر تأکید میکند. وی میگوید که طیفهای این سیارات کوچک، که توسط JWST رصد شدهاند، نشاندهنده محیطهای کاملاً جدیدی هستند که ما هیچ معادلی برای آنها در منظومه شمسی نداریم. این مشاهدات میتوانند به ما کمک کنند تا درک بهتری از تنوع زیستمحیطی در کهکشان داشته باشیم و شاید حتی نشانههایی از حیات را در سیارات دیگر کشف کنیم.
با پیشرفت تکنولوژیهای رصدی و افزایش تواناییهای ما در تحلیل دادههای فضایی، امکان کشف جهانهای جدید و شاید حتی حیات فرازمینی هر روز بیشتر میشود. تلسکوپ جیمز وب به عنوان یکی از پیشرفتهترین ابزارهای رصدی موجود، نقش کلیدی در این مسیر تازه و هیجانانگیز ایفا میکند.
اخبار روز را در مجله خبری تحلیلی تدبیرگران دنبال کنید
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.