آخرین بروز رسانی در نوامبر 25, 2024 توسط علی رستگار
بانک مرکزی با راهاندازی سامانهای جامع برای معاملات ارزی، گامی اساسی در شفافسازی و نظارت بر بازار ارز برداشته است. از سوم آذرماه، معاملات بازار ارز تجاری در بستر مرکز مبادله ارز و طلای ایران آغاز شده و پس از یک ماه، الزامی میشود. این سامانه، با هدف تسهیل تامین ارز و ساماندهی معاملات ارزی طراحی شده است. صادرکنندگان، به ویژه آنهایی که از سامانه نیما استفاده نمیکنند، موظف به عرضه ارز خود در این سامانه جدید هستند.
این سیستم، با مکانیزم حراج و کشف قیمت نقدی، به تدریج معاملات ارزی کشور را به سمت تالار مبادله ارز توافقی هدایت میکند. سامانه طراحی شده، یک بستر کامل معاملاتی است که فرآیندهای پیش از معامله، تطبیق سفارشات و پس از معامله را پوشش میدهد و با سایر سامانهها از طریق وبسرویس ارتباط دارد. تایید بانک مرکزی بر قابلیتهای فنی و انعطافپذیری این سامانه، نشان از تفاوتهای اساسی آن با سامانه نیما دارد.
در این سامانه، ابتدا صادرکنندگان و واردکنندگانی که مشمول عرضه و تقاضا در نیما نیستند (اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از سامانه نیما)، سفارشات خود را به بانک ارائه میکنند و سپس بهصورت مستقیم در سامانه ثبت میکنند. سامانه، پس از تایید وجود ارز توسط بانک و واریز ریال معادل توسط واردکننده به حساب معاملاتی مرکز، ریسک طرف مقابل را به حداقل میرساند.
هدف نهایی، ایجاد یک نظام پرداخت رسمی ارز است. این سامانه به بانک مرکزی امکان نظارت بر تمامی معاملات و شناسایی صادرکنندگان و واردکنندگان را میدهد. با این سامانه، نقش واسطهگری بانکها به حداقل رسیده و شفافیت در معاملات ارزی بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد. پیش از این، مشخص نبود که صادرکنندگان خرد ارز خود را به چه کسانی ارائه میدهند و یا واردکنندگان از چه کسانی ارز مورد نیاز خود را تهیه میکنند. این سامانه، این ابهامات را برطرف کرده و به ایجاد یک بازار ارزی کارآمد و منظم کمک میکند. این اقدام، گامی بزرگ در جهت ساماندهی بازار ارز و جلوگیری از فعالیتهای غیرقانونی است.

**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.
