آخرین بروز رسانی در آوریل 29, 2025 توسط علی رستگار
با فرا رسیدن اردیبهشتماه، روستای خوشنقش و نگار جلالآباد چاشهی، از توابع شهرستان خاش در استان سیستان و بلوچستان، به یکباره در عطر مسحورکنندهای از گل محمدی غرق میشود. در این سرزمین که طبیعت بکر، فرهنگ غنی و همت مردمان سختکوش در هم آمیخته، آیین کهن گلابگیری به اوج خود میرسد و جلوهای تماشایی از سنت و زندگی را به نمایش میگذارد.
هر سپیدهدم، پیش از آنکه خورشید تمام قد بر پهنه آسمان خودنمایی کند، جنب و جوشی دلنشین در روستا به پا میخیزد. اهالی جلالآباد، زن و مرد، پیر و جوان، راهی باغهای پر از گل محمدی میشوند. آنها میدانند که زمان برداشت، نقشی حیاتی در کیفیت نهایی گلاب دارد؛ گلهای تازه و شاداب که هنوز شبنم صبحگاهی بر رخسارشان نشسته، سرشار از عطر و اسانس هستند.
پس از چیدن با وسواس و دقت گلها، سبدهای پر از عطر به سوی کارگاههای خانگی گلابگیری روانه میشوند. در این کارگاههای صمیمی، با بهرهگیری از روشهای سنتی و دیرپا، گلها به همراه آب زلال در دیگهای مسی خوشتراش ریخته شده و بر روی حرارت ملایم قرار میگیرند. بخار معطری که از این ترکیب جادویی برمیخیزد، پس از عبور از پیچ و خم لولههای تقطیر، قطره قطره به گلاب ناب و خالص تبدیل میشود؛ عصارهای گرانبها که نه تنها عطر بهار را در خود حبس کرده، بلکه خواص بیشماری نیز به همراه دارد.
گلاب تولید شده در این روستا، به دلیل کیفیت ممتاز و عطر دلنشین، نه تنها زینتبخش بازارهای محلی است، بلکه به استانهای دیگر نیز ارسال میشود تا عطر ناب سیستان و بلوچستان را در سراسر ایران پراکنده سازد. در کنار مصارف تجاری، بسیاری از خانوادههای جلالآبادی، گلاب را برای آیینهای مذهبی، مصارف دارویی و حتی تهیه انواع دسرهای خوشمزه و معطر نیز نگهداری میکنند؛ گویی این عطر دلانگیز، جزئی جداییناپذیر از زندگی و فرهنگ آنها شده است.
در جلالآباد چاشهی، گلابگیری فراتر از یک فرآیند تولیدی ساده است؛ این یک آیین است، یک میراث زنده که از دل خاک حاصلخیز و روح پر از صفای مردم این دیار سرچشمه میگیرد و با هر قطره گلاب، جان تازهای مییابد.
مجتبی خاشی، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خاش، با اشاره به آغاز فصل برداشت گل محمدی در این منطقه گفت: «کار برداشت از سطح 16 هکتار از باغات گل محمدی در شهرستان خاش آغاز شده و پیشبینی میشود امسال حدود 15 تن گل از این باغات برداشت شود.» وی با تاکید بر اهمیت توسعه کشت گل محمدی در راستای تغییر الگوی کشت و با توجه به ارزش اقتصادی بالا، نیاز آبی کم و سازگاری این گیاه با اقلیم منطقه، افزود: «در سال گذشته، 4 هکتار به سطح زیر کشت گل محمدی در این شهرستان افزوده شده است و این روند توسعه همچنان در برنامههای این مدیریت قرار دارد.»
خاشی همچنین خاطرنشان کرد: «گل محمدی پس از برداشت و فرآوری در همین منطقه، به صورت گلاب و گل خشک شده با کیفیت بالا به بازارهای مصرف عرضه میشود که این امر، ارزش افزوده قابل توجهی را برای کشاورزان و اقتصاد منطقه به همراه دارد.»
چنگیز شهلی بر، یکی از کشاورزان منطقه جلالآباد چاشهی که حدود 4 هکتار مزرعه گل محمدی دارد، در خصوص این آیین سنتی گفت: «در فصل گلابگیری، حدود 25 نفر به طور فصلی و 4 نفر نیز به صورت مستقیم در مزرعه من مشغول به کار هستند. این نشاندهنده نقش مهم این صنعت در ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی روستا است.»
شایان ذکر است که شهرهای سیستان، خاش، زاهدان، تفتان و میرجاوه از مهمترین مناطق پرورش گل محمدی در استان سیستان و بلوچستان به شمار میروند و عطر گلهای محمدی این خطه، همواره یادآور سخاوت طبیعت و تلاش مردمان این سرزمین بوده است. توسعه این صنعت نه تنها به حفظ سنتهای دیرینه کمک میکند، بلکه گامی موثر در جهت توسعه پایدار کشاورزی و اقتصاد محلی نیز محسوب میشود.
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.