آخرین بروز رسانی در آوریل 28, 2025 توسط علی رستگار
تحقیقات پیشگامانه، پرده از تنوع شگفتانگیز در سلولهای پیر پوست برداشته است؛ سلولهایی که به دلیل وضعیت منحصربهفردشان، نه کاملاً مرده و نه کاملاً فعال، به “سلولهای زامبی” مشهور شدهاند. این سلولها که همواره به عنوان یک معمای بیولوژیکی مطرح بودهاند، نقش دوگانهای در بدن ایفا میکنند؛ از یک سو در التهاب و بروز بیماریهای مختلف دخیل هستند و از سوی دیگر، به سیستم ایمنی در ترمیم زخمها یاری میرسانند. اکنون، پژوهشی نویدبخش از شناسایی سه نوع متمایز از این سلولهای زامبی در پوست خبر میدهد که میتواند دلیل این پارادوکس را روشن سازد.
دانشمندان دانشگاه جانز هاپکینز با بهرهگیری از تکنیکهای پیشرفته تصویربرداری و یادگیری ماشینی، موفق به شناسایی سه زیرگروه مجزا از سلولهای پیر پوست شدهاند که هر کدام دارای اشکال، نشانگرهای زیستی و عملکردهای منحصربهفردی هستند. این کشف مهم، دریچهای جدید به سوی درک مکانیسمهای پیری پوست و بیماریهای مرتبط با آن میگشاید و میتواند راه را برای توسعه درمانهای هدفمند هموار سازد؛ درمانهایی که قادر به حذف انواع مضر سلولهای زامبی و حفظ انواع مفید آنها باشند.
جود فیلیپ، یکی از محققان ارشد این پروژه، در این باره میگوید: «ما میدانستیم که سلولهای پیر پوست با سلولهای پیر سیستم ایمنی یا عضلات تفاوت دارند، اما اغلب تصور میشد که تمام سلولهای پیر پوست یکسان هستند. یافتههای ما نشان میدهد که وقتی یک سلول پوست وارد فاز پیری یا حالت زامبیمانند میشود، میتواند یکی از سه مسیر متمایز را طی کند که هر کدام منجر به ایجاد یک زیرگروه با ویژگیهای کمی متفاوت میشود.»
در این پژوهش، محققان با استفاده از دادههای بهدستآمده از مطالعه طولی بالتیمور، طولانیترین پروژه تحقیقاتی در حال انجام در زمینه پیری در ایالات متحده که توسط مؤسسه ملی سلامت آمریکا تأمین مالی میشود، نمونههای سلولهای پوستی ۵۰ فرد سالم بین ۲۰ تا ۹۰ سال را مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. آنها سلولهای فیبروبلاست را از بافت پوست این افراد استخراج کردند؛ سلولهایی که مسئول تولید چارچوب ساختاری بافتها هستند. برای القای پیری در این سلولها در شرایط آزمایشگاهی، محققان با آسیب رساندن به DNA آنها، فرآیندی مشابه آنچه در اثر افزایش سن رخ میدهد را شبیهسازی کردند. از آنجایی که سلولهای پیر به طور طبیعی با افزایش سن در بدن افراد تجمع مییابند، نمونههای بهدستآمده از افراد مسنتر حاوی ترکیبی از فیبروبلاستهای سالم و پیر بود.
با استفاده از رنگهای فلورسنت ویژه، پژوهشگران توانستند تصاویر دقیقی از شکل سلولها و نشانگرهای مرتبط با پیری ثبت کنند. سپس، الگوریتمهای پیشرفته یادگیری ماشینی که بهطور خاص برای این پروژه توسعه داده شده بودند، به تحلیل این تصاویر پرداختند و ۸۷ ویژگی فیزیکی مختلف را برای هر سلول اندازهگیری کردند. این تحلیلهای پیچیده منجر به دستهبندی فیبروبلاستها در چندین گروه متمایز شد.
یکی از یافتههای کلیدی این پژوهش، شناسایی ۱۱ شکل و اندازه متفاوت برای فیبروبلاستها بود که سه مورد از آنها بهطور خاص با سلولهای پیر پوست مرتبط بودند. جالب توجه اینکه، تنها یک زیرگروه از فیبروبلاستهای پیر، که توسط محققان C10 نامگذاری شد، در نمونههای افراد مسنتر به طور قابل توجهی شایعتر بود. این یافته، فرضیه مضرتر بودن این نوع خاص از سلولهای زامبی با گذشت زمان را تقویت میکند.
علاوه بر این، محققان در آزمایشهای in vitro مشاهده کردند که هر یک از این زیرگروههای سلولی، واکنش متفاوتی در مواجهه با داروهای موجود که برای هدف قرار دادن و حذف سلولهای زامبی طراحی شدهاند، نشان میدهند. این امر نشان میدهد که امکان توسعه داروهای هدفمند وجود دارد که بتوانند به طور انتخابی زیرگروههای مضر را از بین ببرند و در عین حال به انواع مفید آسیبی نرسانند.
در مراحل بعدی این پژوهش، محققان قصد دارند تا زیرگروههای پیری شناسایی شده را در نمونههای بافت زنده مورد بررسی دقیقتر قرار دهند تا چگونگی ارتباط این زیرگروهها با بیماریهای پوستی مختلف و بیماریهای مرتبط با افزایش سن را درک کنند. این تحقیقات میتواند منجر به توسعه استراتژیهای درمانی نوینی برای مقابله با اثرات منفی پیری پوست و بهبود سلامت افراد در سنین بالا شود.
نتایج این پژوهش ارزشمند در مجله معتبر Science Advances منتشر شده است و گامی مهم در درک پیچیدگیهای پیری سلولی و نقش سلولهای زامبی در این فرآیند به شمار میرود. با شناخت دقیقتر انواع مختلف این سلولها و عملکردهای آنها، میتوان امیدوار بود که در آیندهای نزدیک، روشهای درمانی هدفمند و مؤثری برای مقابله با اثرات نامطلوب پیری و بیماریهای مرتبط با آن توسعه یابد.
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.