آخرین بروز رسانی در آوریل 20, 2025 توسط علی رستگار
تعهد جمهوری آذربایجان مبنی بر صدور سالانه ۲۰ میلیارد متر مکعب گاز به اتحادیه اروپا با توجه به کاهش حجم صادرات فعلی، با تردیدهایی جدی مواجه شده است.
الهام علی اف، رئیسجمهور آذربایجان، از اتحادیه اروپا درخواست کرده است تا با تسهیل مقررات و بهبود شرایط تامین مالی، زمینه را برای افزایش صادرات گاز طبیعی فراهم کند. با این حال، آمارهای اخیر منتشر شده، توانایی آذربایجان در عمل به وعده خود برای صادرات سالانه ۲۰ میلیارد متر مکعب گاز به اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۲۷ را زیر سوال برده است.
بر اساس دادههای اندیشکده بروگل در بروکسل، صادرات گاز آذربایجان با روند نزولی روبرو شده است. در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۵، صادرات گاز این کشور به اتحادیه اروپا به ۲.۸۴ میلیارد متر مکعب رسید که در مقایسه با ۳.۲ میلیارد متر مکعب در مدت مشابه سال قبل، کاهش نشان میدهد. این در حالی است که کل صادرات سه ماهه نخست سال ۲۰۲۳ بالغ بر ۳.۰۷ میلیارد متر مکعب بوده است.
این آمارها نشان میدهد که حجم صادرات گاز آذربایجان به اتحادیه اروپا در سه سال گذشته روندی ثابت داشته است. کل صادرات این کشور به اتحادیه اروپا در سال میلادی گذشته ۱۲.۶۶ میلیارد متر مکعب بود که اندکی بیشتر از ۱۲.۳۹ میلیارد متر مکعب در سال ۲۰۲۳ و ۱۲.۲۶ میلیارد متر مکعب در سال ۲۰۲۲ است. بر اساس گزارش بهروز شده ردیاب واردات روزانه بروگل در ۱۱ آوریل، اتحادیه اروپا همچنان حجم بیشتری گاز از روسیه نسبت به آذربایجان دریافت میکند.
به نظر میرسد این آمارها مشکلات موجود در روابط انرژی میان آذربایجان و اتحادیه اروپا را عمیقتر میکند. آذربایجان معتقد است که اتحادیه اروپا باید سرمایهگذاریهای قابل توجهی را برای افزایش ظرفیت خطوط لوله و تحقق هدف صادرات ۲۰ میلیارد متر مکعب تا سال ۲۰۲۷ تسهیل کند. در مقابل، تردید اتحادیه اروپا در مورد توانایی آذربایجان برای تامین گاز مورد نیاز هرگونه خط لوله جدید، سیاستگذاران بروکسل را از تخصیص بودجههای کلان برای زیرساختهای اضافی بازداشته است.
علی اف در ۹ آوریل تلاش کرد تا فشار بر بروکسل را افزایش دهد و تهدید کرد که در صورت عدم اقدام اتحادیه اروپا برای گسترش مسیر ترانزیت گاز “کریدور گاز جنوبی”، آذربایجان به دنبال بازارهای دیگر در شرق و جنوب خواهد بود. وی همچنین مدعی شد که اکتشافات جدید و برنامه انرژی تجدیدپذیر داخلی، حجم گاز اضافی برای صادرات را فراهم خواهد کرد.
رئیسجمهور آذربایجان در سخنرانی در یک مجمع آکادمیک در باکو، بر تناقض میان نیاز فوری بروکسل به تامینکنندگان جدید سوخت فسیلی برای کاهش وابستگی به گاز روسیه و هدف بلندمدت این اتحادیه برای دستیابی به انتشار صفر گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۵۰ از طریق گذار به منابع انرژی تجدیدپذیر تاکید کرد. او از عدم تمایل مشتریان اتحادیه اروپا به انعقاد قراردادهای عرضه پس از سال ۲۰۴۹ و توقف کامل تامین مالی پروژههای سوخت فسیلی توسط “بانک سرمایهگذاری اروپا” (EIB) انتقاد کرد و تلویحاً اشاره کرد که کمیسیون اروپا نفوذ کافی برای جلب حمایت “بانک سرمایهگذاری اروپا” از توسعه کریدور گاز جنوبی را دارد.
بر اساس متن اظهارات علی اف که در وبسایت ریاستجمهوری آذربایجان منتشر شده است، وی از کمیسیون اروپا خواست تا “عینک خود را بردارد، به جهان از دیدگاه واقع بینانه نگاه کند و از کشورهایی مانند آذربایجان قدردانی کند.”
بر اساس گزارش اویل پرایس، برخی از کارشناسان اتحادیه اروپا در حال حاضر با دقت بیشتری به نیازهای واردات گاز این اتحادیه مینگرند و به این نتیجه رسیدهاند که گاز باکو، عنصری حیاتی برای آینده انرژی اروپا محسوب نمیشود.
اخبار روز جهان را در مجله تدبیرگران بخوانید
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.