آخرین بروز رسانی در فوریه 7, 2026 توسط علی رستگار
در آستانه دور جدید مذاکرات با ایالات متحده، فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با اشاره به پیششرطهای آمریکا، تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران صرفاً در موضوع هستهای مذاکره خواهد کرد و هرگونه زیادهخواهی خارج از این چارچوب را خط قرمز خود میداند. این اظهارات در حالی مطرح میشود که تردیدها نسبت به نیت واشنگتن همچنان پابرجا است و ایران با احتیاط گام به میز مذاکره میگذارد.
مذاکرات هستهای در سایه بدبینیهای مجلس و خطوط قرمز ایران
مالکی در تحلیل شرایط کنونی مذاکرات هستهای، رویکرد آمریکا را بخشی از برنامه فشار بر ایران و تداوم پروژه ایجاد آشوب در کشورمان ارزیابی کرده است. وی با یادآوری سابقه مذاکرات پیشین و لشکرکشی اخیر آمریکاییها به منطقه، چشمانداز این دور از گفتوگوها را چندان خوشبینانه نمیداند. به اعتقاد این عضو کمیسیون امنیت ملی، شرایط غیرعادی حاکم بر فضای گفتوگوها، که با تهدید نظامی و پیششرطهای زیادهخواهانه از سوی آمریکا همراه است، دستیابی به نتایج منصفانه را دشوار میسازد. وی تاکید کرد که برخی از این پیششرطها صراحتاً جزو خطوط قرمز ایران به شمار میروند و پذیرش آنها به سادگی میسر نیست. این موضع قاطع، نشاندهنده اراده ایران برای عدم تسلیم در برابر فشارهای خارجی است.
عمان؛ میزبان محرمانه مذاکرات هستهای و گامهای متناقض آمریکا
تغییر مکان مذاکرات از ترکیه به عمان، اگرچه از سوی ایران به عنوان یک گام مثبت در راستای کاهش تنشها تلقی شده است، اما با ابهامات و نگرانیهایی نیز همراه است. مالکی ضمن قدردانی از تلاشهای میانجیگرانه کشورهای منطقه از جمله ترکیه، مصر، قطر و عمان، تاکید کرد که انتخاب مسقط به عنوان میزبان مذاکرات هستهای، به دلیل تجربه عمانیها در این زمینه و فراهم آوردن فضایی آرامتر و مطمئنتر، برای ایران مطلوبتر بوده است. با این حال، سفر مقام مذاکرهکننده آمریکایی (استیو ویتکاف) به اسرائیل پیش از حضور در مسقط و رایزنی با مقامات صهیونیستی، "پیامی تلخ و مضر" برای فضای گفتوگوها ارزیابی شد که بدبینیهای تهران را نسبت به نیت واقعی واشنگتن تشدید میکند. این اقدام نشاندهنده تاثیرپذیری سیاست خارجی آمریکا از لابیهای منطقهای است.
رصد هوایی و دریایی ناوگان آمریکا؛ پیامی قاطع در میانه مذاکرات هستهای
در بحبوحه رایزنیهای دیپلماتیک، ایران توانمندیهای دفاعی خود را به نمایش گذاشته است. مالکی با اشاره به رصد لحظه به لحظه تحرکات ناوگان آمریکا در خلیج فارس و دریای عمان توسط پهپادهای ایرانی، این اقدامات را نشانهای از اقتدار و هوشیاری نیروهای مسلح جمهوری اسلامی دانست. وی تاکید کرد که عقبنشینی اخیر ناوگان آمریکاییها نه به دلیل حسن نیت برای مذاکره، بلکه نتیجه رصد مستمر و آمادگی بالای نیروهای دریایی ارتش و سپاه بوده است. همچنین، ادعای آمریکا مبنی بر هدف قرار دادن یک پهپاد تجسسی ایرانی رد شد؛ مالکی خاطرنشان کرد که پهپادهای ایرانی با موفقیت ماموریت خود را به اتمام رسانده و تصاویر لازم را به مرکز ارسال کردهاند.
آمادگی بالای نیروهای دریایی ارتش و سپاه: این نیروها همواره بر حفظ حاکمیت ایران بر خلیج فارس، دریای عمان و تنگه هرمز تاکید دارند.
رصد مستمر تحرکات منطقهای: استفاده از پهپادها و تجهیزات پیشرفته برای پایش لحظهای هرگونه تهدید احتمالی.
محدوده مذاکرات هستهای: از نیازهای دارویی تا خطوط قرمز غنیسازی
جمهوری اسلامی ایران، دامنه مذاکرات با آمریکا را صرفاً محدود به موضوع هستهای میداند و هرگونه تلاش برای ورود به بحثهای غیرهستهای را رد میکند. مالکی در این خصوص تاکید کرد که صنعت هستهای ایران پیوندی ناگسستنی با زندگی مردم و سلامت جامعه دارد، به طوری که بسیاری از نیازهای دارویی و بیمارستانی کشور به داروهای تولیدشده با فناوری هستهای وابسته است. از این رو، پذیرش خواستههای افراطی آمریکا در زمینه حذف صنعت هستهای کاملاً غیرقابل قبول است. در حالی که ایران ممکن است درصدی از کاهش غنیسازی را در چارچوب یک توافق جامع و منصفانه بپذیرد، اما توقف کامل و برچیدن صنعت هستهای کشور، خط قرمزی است که هرگز از آن عبور نخواهد کرد. این موضع نشان میدهد که ایران به دنبال حفظ حقوق هستهای خود در چارچوب معاهده عدم اشاعه و استفاده صلحآمیز از این فناوری است.
چالشهای پیش روی مذاکرات هستهای و راهکارهای جلوگیری از جنگ
با وجود تردیدهای جدی در مجلس نسبت به موفقیت مذاکرات هستهای کنونی، تصمیم مقامات کشور برای آغاز این دور از گفتوگوها مورد احترام قرار گرفته است. نمایندگان مجلس معتقدند که هوشمندی تیم مذاکرهکننده ایرانی میتواند نقش کلیدی در جلوگیری از وقوع یک رویارویی نظامی خانمانسوز در منطقه ایفا کند. مالکی هشدار داد که هرگونه درگیری نظامی میان ایران و آمریکا، به ویژه در دریا، تمام منطقه را به کام جنگ فرو خواهد برد و کشورهای کوچک حاشیه خلیج فارس نخستین قربانیان چنین نبردی خواهند بود. لذا، تاکید بر دیپلماسی واقعبینانه و پایبندی به اصول عزت و حکمت، تنها راه برونرفت از بحران و تامین منافع ملی است.
مطالب مرتبط
- دونالد ترامپ فرمان اجرایی جدیدی برای اعمال تعرفههای سنگین علیه شرکای تجاری ایران صادر کرد
- پای برهنه دزد وسواسی، راز سرقتهای سریالی شمال تهران را فاش کرد
- سفیر ایران در لبنان: ایران توان مقابله با هرگونه تهدید آمریکا و اسرائیل را دارد
- عربستان پیوستن ترکیه به توافق نظامی با پاکستان را تکذیب کرد
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.