آخرین بروز رسانی در ژانویه 4, 2026 توسط علی رستگار
گزارشها از وضعیت بازار حاکی از آن است که کمبود شیرخشک نوزاد در کشور همچنان ادامه دارد و نگرانیها در میان خانوادهها رو به افزایش است. رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد، هانی تحویلزاده، با اشاره به مشکلات عمیق در تخصیص ارز به واردات مواد اولیه، ریشه اصلی این بحران را تشریح کرده است. این وضعیت نه تنها بر برنامهریزی تولید کارخانهها اثر گذاشته، بلکه سلامت و تغذیه نوزادان را نیز با چالشهای جدی مواجه ساخته است.
تراز ارزی شیرخشک نوزاد: اختلاف آماری بانک مرکزی و واقعیت صنعت
در حالی که بانک مرکزی از تخصیص ۱۶۳ میلیون دلار ارز برای تأمین شیرخشک نوزاد خبر میدهد، اما به گفته رئیس انجمن تولیدکنندگان، این میزان ارز به طور متوازن و اثربخش در اختیار همه شرکتهای تولیدی قرار نگرفته است. بخش قابل توجهی از این مبلغ، معادل ۱۲۰ میلیون دلار، صرفاً برای تسویه بدهیهای ارزی مربوط به سال گذشته بوده و به معنای تأمین مواد اولیه جدید نیست. این شکاف میان آمارهای رسمی و نیاز واقعی صنعت، یکی از موانع کلیدی در مسیر واردات به موقع مواد اولیه برای تولید شیرخشک نوزاد است. نیاز سالانه ارز برای واردات مواد اولیه شیرخشک بالغ بر ۲۵۰ میلیون دلار برآورد میشود که نشاندهنده کسری قابل توجه در تخصیص فعلی است.
کاهش تولید شیرخشک و تعطیلی کارخانهها: زنگ خطر برای سلامت نوزادان
آمارها نشان میدهد نیاز ماهانه کشور به شیرخشک نوزاد حدود ۶ میلیون قوطی است، در حالی که تولید فعلی به کمتر از ۵ میلیون قوطی کاهش یافته است. این کسری ۱ میلیون قوطی در ماه، مستقیماً به کمبود در بازار منجر میشود. وضعیت نگرانکنندهتر اینجاست که سه کارخانه تولید شیرخشک در حال حاضر تعطیل هستند و از دو کارخانه فعال نیز، هر یک حدود ۵۰ میلیون دلار بدهی ارزی دارند. این بدهیها امکان واردات مواد اولیه را از آنها سلب کرده و عملاً توان تولیدشان را به شدت کاهش داده است. بر اساس برآوردهای صورت گرفته، تولید شیرخشک نوزاد در نیمه دوم سال جاری، نسبت به نیمه اول، بین ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش را تجربه کرده است.
ارز ترجیحی و آینده تولید شیرخشک: چالش نقدینگی و افزایش قیمت محتمل
یکی از بزرگترین نگرانیهای فعلی تولیدکنندگان، احتمال حذف ارز ترجیحی و اختصاص ارز با نرخ تالار دوم به واردات مواد اولیه شیرخشک نوزاد است. این تغییر میتواند به دلیل کمبود نقدینگی در کارخانجات، منجر به افزایش ۳۰ درصدی هزینههای تولید شود. در صورتی که این اتفاق رخ دهد و تمهیدات لازم برای جبران هزینهها در بودجه سال آینده پیشبینی نشود، میتوان انتظار افزایش قیمت شیرخشک نوزاد و در نتیجه افزایش فشار بر خانوادهها را داشت. ثبات در سیاستهای ارزی و حمایت از تولیدکنندگان، نقش حیاتی در جلوگیری از تشدید این بحران ایفا میکند.
پیامدهای کمبود شیرخشک نوزاد برای خانوادهها و نظام سلامت
کمبود مداوم شیرخشک نوزاد تبعات گستردهای دارد که نه تنها بر خانوادهها، بلکه بر کل نظام سلامت کشور نیز تأثیر میگذارد. این پیامدها را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
فشار اقتصادی و روانی بر خانوادهها: والدین برای یافتن شیرخشک نوزاد مورد نیاز خود مجبور به صرف زمان و هزینه بیشتری میشوند. نگرانی از عدم دسترسی به یک کالای اساسی برای نوزادان، اضطراب و استرس زیادی را به خانوادهها تحمیل میکند.
خطرات بهداشتی و تغذیهای: در موارد کمبود، برخی خانوادهها ممکن است به استفاده از جایگزینهای نامناسب یا رقیق کردن شیرخشک روی آورند که میتواند منجر به سوءتغذیه، بیماری و آسیبهای جدی به سلامت نوزادان شود.
این وضعیت لزوم یک بازنگری جدی در سیاستهای ارزی و حمایت از صنعت تولید شیرخشک نوزاد را بیش از پیش نمایان میسازد تا از تداوم و تشدید بحران جلوگیری شود. همکاری بین بانک مرکزی، وزارت بهداشت و تولیدکنندگان، برای یافتن راهحلهای پایدار و اطمینان از دسترسی مستمر به این کالای حیاتی، امری ضروری است.
مطالب مرتبط
- سازمان نظام پزشکی، برنامهریزی جامع برای ویزیت رایگان مادران پس از زایمان را خواستار شد
- چربی شکمی مردان، زنگ خطر جدی برای سلامت قلب را به صدا درمیآورد
- اورژانس موتوری یزد با هدف تسریع خدمات فوریتهای پزشکی آغاز به کار کرد
- اورژانس موتوری یزد با هدف تسریع خدمات فوریتهای پزشکی آغاز به کار کرد
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.