آخرین بروز رسانی در نوامبر 17, 2025 توسط علی رستگار
سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، طی اظهاراتی تازه به تشریح وضعیت جوی و پیشبینی بارش برای ماههای آتی پرداخت. او با اشاره به پایان یافتن دوره کمبارشی از نیمه آذرماه، خبر از بازگشت شرایط طبیعی بارش در زمستان و تا حدی در بهار آینده داد. این پیشبینی در حالی مطرح میشود که کشور پاییز بیسابقهای را از نظر خشکی پشت سر گذاشته است.
تداوم کمبارشی شدید: بدترین پاییز ایران در ۴۰ سال اخیر
رئیس سازمان هواشناسی با ارائه آماری نگرانکننده، مهر و آبان امسال را کمبارشترین در چهل سال گذشته عنوان کرد. بر اساس دادههای موجود، میزان بارش کشور تا به امروز ۸۵ درصد کمتر از حد نرمال بوده است که حاکی از یک بحران جدی در منابع آبی است. تاجبخش همچنین به گذر یک موج ضعیف بارشی از نیمه غربی کشور در اواخر آبانماه اشاره کرد، اما تاکید کرد که این بارشهای پراکنده قادر به جبران کسری قابل توجه فعلی نخواهند بود و تنها تأثیر محدود و موقتی بر وضعیت بارش خواهد داشت.
پیشبینی بارش زمستان: امید به بازگشت شرایط طبیعی در ماههای آتی
با این حال، امیدواریهایی برای بهبود وضعیت وجود دارد. به گفته تاجبخش، الگوهای جوی نشان میدهند که از نیمه آذرماه شرایط کمبارشی رو به کاهش خواهد گذاشت و انتظار میرود وضعیت بارش کشور در زمستان و همچنین بخشی از بهار سال آینده، در محدوده نرمال و طبیعی قرار گیرد. این پیشبینی بارش زمستان میتواند تا حدی به کاهش نگرانیها درباره تشدید خشکسالی در کشور کمک کند، هرچند به معنای جبران کامل کمبودهای انباشته نیست. منظور از بارش نرمال، میانگین بلندمدت بارشها در یک دوره زمانی مشخص است و این به معنای بازگشت به شرایط مطلوب آب و هوایی پس از یک دوره طولانی خشکسالی میتواند باشد.
رد قاطعانه ادعاهای "ابردزدی" و دستکاری اقلیمی
یکی از مباحث داغ اخیر در شبکههای اجتماعی و میان برخی کارشناسان، ادعای "ابردزدی" و دستکاری اقلیمی توسط برخی کشورها برای جلوگیری از ورود ابرها به ایران است. سحر تاجبخش به صراحت این ادعاها را رد کرد و اظهار داشت: "به نظر نمیرسد ادعای جابجاکردن ابرها درست و دقیق باشد. اساساً ابردزدی معنا ندارد." وی افزود که ادعای مانعتراشی کشورها برای ورود ابرها به ایران کاملاً تکذیب میشود و هیچ دلیل منطقی برای نسبت دادن خشکسالی منطقه به پدیده "هارپ" وجود ندارد. بحث در مورد پدیده هارپ و تأثیر آن بر تغییرات اقلیمی، سالهاست که مطرح شده اما جامعه علمی جهانی، از جمله سازمان هواشناسی ایران، همواره بر بیاساس بودن ارتباط آن با خشکسالیهای منطقهای تأکید کردهاند.
بارورسازی ابرها: راهکاری گرانقیمت با بازدهی محدود برای افزایش بارش
در خصوص راهکارهای مصنوعی برای افزایش بارش، از جمله بارورسازی ابرها، رئیس سازمان هواشناسی دیدگاه واقعبینانهای ارائه داد. او تصریح کرد: "بارورسازی ابرها هزینه گزافی دارد و مقدار بارشی که تولید میکند، پاسخگوی وضعیت بحرانی ما نیست." وی اشاره کرد که در بهترین حالت، بارورسازی ابرها تنها ۱۰ درصد به میزان بارشها کمک میکند و تجربیات بسیاری در جهان نشان داده که این روش اغلب به نتایج قابل توجهی منجر نمیشود. بسیاری از کشورها پس از تلاشهایی در این زمینه، به هیچ نتیجهای نرسیدهاند.
مزایای محدود بارورسازی ابرها:
افزایش حداکثر ۱۰ درصدی بارش در شرایط ایدهآل
مناسب برای مناطق خاص با ابردسترسپذیری بالا
معایب عمده بارورسازی ابرها:
هزینههای بسیار بالا و غیرمتناسب با بازدهی
عدم اطمینان به نتایج و موفقیت کم در مقیاس وسیع
عدم توانایی در جبران خشکسالیهای شدید و بلندمدت
این تحلیل نشان میدهد که با وجود امیدواری به بارشهای نرمال در زمستان، وضعیت فعلی کمبارشی نیازمند برنامهریزیهای جامع و بلندمدت برای مدیریت منابع آب است و نمیتوان به راهکارهای کوتاهمدت یا ادعاهای غیرعلمی برای حل این بحران تکیه کرد.
مطالب مرتبط
- تکذیب وجود ذرات معلق آهنی خطرناک در هوای تهران؛ وزارت بهداشت ابعاد واقعی آلودگی را تشریح کرد
- آمادگی کامل راهداری کردستان برای تضمین تردد ایمن در محورهای مواصلاتی در فصل سرما
- بارش باران سرانجام در استان ایلام آغاز شد و جانی تازه به طبیعت بخشید
- سامانه بارشی جدید شمال کشور را در بر میگیرد
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.