آخرین بروز رسانی در دسامبر 21, 2024 توسط علی رستگار
هشدار جدی هواشناسی درباره آلودگی شدید هوا در کلانشهرها
سازمان هواشناسی کشور با صدور اخطاریه، از تشدید آلودگی هوا در تهران و چند کلانشهر دیگر خبر داد. این هشدار که سطح نارنجی دارد، از افزایش قابل توجه غلظت آلایندهها در اصفهان، کرج، تهران و مشهد از تاریخ ۲۷ تا ۲۹ آذرماه خبر میدهد. پیشبینیها حاکی از کاهش شدید کیفیت هوا و افزایش شاخص آلودگی تا حد بسیار ناسالم برای تمام گروههای سنی است، مگر اینکه اقدامات فوری برای کنترل منابع آلاینده ثابت و متحرک، به ویژه در مناطق صنعتی و پرتردد انجام شود.
علت اصلی این وضعیت، پایداری هوا و نبود باد موثر عنوان شده است؛ پدیدهای که هر ساله در این فصل تکرار میشود. مسئولان ضمن توصیه به کاهش فعالیتهای سنگین در فضای باز، به ویژه برای سالمندان، کودکان و افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و ریوی، بر اهمیت استفاده از ماسکهای استاندارد تاکید دارند. اما پرسش اساسی اینجاست که عوارض بلندمدت استنشاق این حجم از آلودگی چیست و چه زمانی خود را نشان میدهد؟ آیا تعطیلی مدارس، دانشگاهها و ادارات به تنهایی میتواند راه حل باشد؟
خطرات سلامتی و هزینههای گزاف آلودگی هوا
مطالعات نشان میدهد که آلودگی هوا عواقب وخیمی بر سلامتی شهروندان دارد. دکتر شاهسونی، رئیس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت، پیشتر از افزایش چشمگیر بیماریهای قلبی و عروقی و تنفسی، و همچنین افزایش مرگ و میر در بیماران قلبی و سالمندان در شرایط آلودگی هوا خبر داده بود. وی همچنین استفاده از مواد غذایی غنی از آنتیاکسیدان را توصیه کرده و بر اجتناب از فعالیت فیزیکی سنگین در فضای باز تاکید کرده است.
آمار تکاندهنده مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا در سال ۱۴۰۲، بیش از ۳۰ هزار و ۶۰۰ مورد در ۵۷ شهر کشور با جمعیتی بالغ بر ۴۸ میلیون نفر بوده است. این آمار هزینههای سرسامآور درمانی را به نظام سلامت کشور تحمیل میکند؛ رقمی که سالانه بین ۴۰ تا ۵۰ همت برآورد میشود. بنابراین، به جای تمرکز صرف بر درمان، پیشگیری از آلودگی هوا باید در اولویت قرار گیرد.
نقش وزارت بهداشت در شرایط اضطراری آلودگی هوا
وزارت بهداشت بر اساس قانون هوای پاک، مسئول تشخیص و اعلام شرایط اضطرار است. این تشخیص با بررسی دادههای هواشناسی (وضعیت پایداری هوا، سرعت باد) و اطلاعات حاصل از ایستگاههای سنجش آلودگی هوا و همچنین روند مراجعات اورژانسی صورت میگیرد. در شرایط اضطرار، کنترل منابع آلودگی و کاهش مواجهه افراد از اولویتهاست؛ از جمله دورکاری کارکنان، ممنوعیت فروش طرح ترافیک، برخورد با خودروهای دودزا، تعطیلی صنایع و کارگاهها، آموزش مجازی و لغو رویدادهای ورزشی.
هوای پاک تهران؛ رویایی دست نیافتنی؟
بر اساس آمار هواشناسی، هوای تهران در ابتدای سال جاری تنها پنج روز پاک بوده است. اگرچه تعداد روزهای با هوای قابل قبول افزایش یافته است، اما هنوز فاصله زیادی با استانداردهای جهانی داریم. گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که بسیاری از مواد قانون هوای پاک به درستی اجرا نشدهاند. در حال حاضر وضعیت هوای تهران در شرایط ناسالم قرار دارد و توصیه میشود افراد آسیبپذیر در منزل بمانند.
راهکارهای کاهش آلودگی هوا
قانون هوای پاک که از سال ۹۶ به اجرا گذاشته شده است، اگر به درستی اجرا شود، میتواند به کاهش آلودگی هوا کمک شایانی کند. استفاده از انرژیهای پاک، سوخت مناسب، توسعه حمل و نقل عمومی و اسقاط خودروهای فرسوده (حدود ۲.۵ میلیون خودرو و ۹۰ درصد از ۱۲ میلیون موتورسیکلت در کشور فرسوده هستند) از جمله اقدامات ضروری است. سازمانهای مسئول باید اقدامات فوری را در مناطق آلودهخیز و گرد و غبارخیز اجرا کنند. لازم به ذکر است که طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی، بیش از ۹۰ درصد مردم جهان در مناطقی زندگی میکنند که آلودگی هوا بالاتر از حد استاندارد است و سالانه بیش از ۸ میلیون مرگ به آلودگی هوا نسبت داده میشود.
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.