آخرین بروز رسانی در آگوست 11, 2025 توسط علی رستگار
بر اساس آخرین تحلیلهای اقتصادی، تجارت جهانی در آستانه رکودی جدی قرار دارد؛ رکودی که میتواند در ماههای آینده شدت بیشتری پیدا کند. کاهش تقاضای مصرفکنندگان، افزایش نرخ بهره و اجرای سیاستهای مالی انقباضی در کشورهای مختلف، از جمله عواملی هستند که جریان مبادلات کالا در سطح بینالمللی را با اختلال مواجه کردهاند.
پایان دوره بهبود پساکرونا؛ تجارت جهانی در مسیر نزولی
تحلیلگران مؤسسه تحقیقاتی «کپیتال اکونومیکس» اعلام کردهاند که روند بهبود تجارت جهانی پس از همهگیری کرونا متوقف شده و اکنون حجم مبادلات کالا در مسیر کاهش قرار گرفته است. این کاهش نهتنها در اقتصادهای پیشرفته، بلکه در بازارهای نوظهور نیز قابل مشاهده است. شاخص دفتر تحلیل سیاستهای اقتصادی هلند (CPB) نشان میدهد که از ابتدای سال جاری میلادی، حجم تجارت جهانی با وجود رشد نسبی در آمریکا و برخی کشورهای آسیایی، در مجموع ثابت مانده و نشانهای از رشد پایدار ندارد.
عوامل ساختاری و چرخهای در پسزمینه رکود
ترکیبی از عوامل ساختاری و دورهای، فشار مضاعفی بر تجارت جهانی وارد کردهاند. در کشورهای غربی، کاهش مصرف بهویژه در حوزه کالاهای وارداتی، یکی از دلایل اصلی رکود محسوب میشود. همزمان، سیاستهای پولی سختگیرانه و افزایش نرخ بهره، تقاضای داخلی را در بسیاری از اقتصادهای توسعهیافته محدود کردهاند.
حتی در آسیا که در ماههای ابتدایی سال جاری نشانههایی از مقاومت در برابر رکود دیده میشد، اکنون با کاهش سفارشهای صادراتی و افت فعالیتهای حملونقل، نشانههای ضعف آشکار شدهاند.
کاهش نقش چین در تجارت جهانی؛ تنشهای ژئوپلیتیکی و تغییر زنجیره تأمین
چین که تا چند سال پیش نقش کلیدی در رشد تجارت جهانی ایفا میکرد، اکنون سهم کمتری در این عرصه دارد. صادرات این کشور تحت تأثیر تنشهای ژئوپلیتیکی، کاهش تقاضا در بازارهای بزرگ و تلاش شرکتهای غربی برای متنوعسازی زنجیرههای تأمین، با افت مواجه شده است. هرچند در برخی بخشها مانند قطعات فناوری، رشد محدودی دیده میشود، اما تصویر کلی تجارت جهانی همچنان رو به افول است.
چشمانداز بلندمدت؛ رشد تجارت عقبتر از اقتصاد جهانی
تحلیلگران «کپیتال اکونومیکس» پیشبینی میکنند که تا سال ۲۰۲۶، تجارت جهانی در وضعیت ضعیف و پایدار باقی بماند و رشد آن از تولید ناخالص داخلی جهانی عقبتر باشد. این پیشبینی، نقطه پایانی بر الگوی چند دههای است که در آن تجارت بینالمللی با سرعتی بیشتر از اقتصاد جهانی رشد میکرد.
در حالی که نگرانیها درباره گسترش حمایتگرایی هنوز به واقعیت تبدیل نشدهاند، فضای تجارت جهانی همچنان شکننده است. صادرکنندگان با چالشهایی چون تقاضای نامشخص، محدودیتهای لجستیکی و بیثباتی سیاسی مواجهاند.
بر اساس گزارش «اینوستینگ»، دوران طلایی تجارت جهانی که با رشد سریع و گسترده همراه بود، اکنون به خاطرهای از گذشته تبدیل شده است. آینده تجارت بینالمللی نیازمند بازنگری در سیاستها، تقویت همکاریهای چندجانبه و ایجاد ثبات در زنجیرههای تأمین جهانی خواهد بود.
**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.