آخرین بروز رسانی در دسامبر 7, 2024 توسط علی رستگار
## تحول دیجیتال و آیندهی بازار کار ایران: فرصت یا تهدید؟
جهان کار در حال گذار به دورهای جدید است؛ دورهای که هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور نقش محوری در آن ایفا میکنند. این تحولات، هم فرصتهای بینظیری ایجاد کرده و هم چالشهای جدی را پیش روی نیروی کار قرار دادهاند. آیا هوش مصنوعی قرار است میلیونها شغل را از بین ببرد یا آیندهای روشنتر را برای بازار کار رقم بزند؟
گزارشهای اخیر نشان میدهند که اتوماسیون و هوش مصنوعی به سرعت در حال تغییر ساختار مشاغل هستند. بسیاری از مشاغل سنتی و تکراری به تدریج با سیستمهای هوشمند جایگزین میشوند. این موضوع، اگرچه به نظر تهدیدآمیز میرسد، اما زمینه را برای ظهور مشاغل جدید و تخصصیتر فراهم میکند. بر اساس پیشبینیها، در حالی که برخی از مشاغل از بین میروند، مشاغل جدیدی با نیاز به مهارتهای تخصصی و فنی ایجاد خواهند شد.
چهار فناوری کلیدی – هوش مصنوعی، رباتیک، چاپ سهبعدی و اینترنت اشیا – در حال شکل دادن به آیندهی بازار کار هستند. این فناوریها با اتوماسیون فرایندها، بهرهوری را افزایش داده و نیاز به نیروی کار سنتی را کاهش میدهند. اما این به معنای بیکاری گسترده نیست. در عوض، نیروی کار باید خود را با این تحولات وفق دهد و مهارتهای جدید کسب کند.
دکتر فرهاد رضایی، کارشناس اقتصاد دیجیتال، معتقد است که موفقیت در این دوران گذار به دو عامل کلیدی بستگی دارد: اول، به روز رسانی مهارتهای نیروی کار فعلی از طریق آموزشهای تخصصی و برنامههای بازآموزی. دوم، تدوین و اجرای سیاستهای کلان در زمینهی توسعهی فناوریهای بومی و استفادهی بهینه از دادهها. باید از تبدیل شدن کشور به یک مصرفکنندهی صرف فناوری جلوگیری کرد و در تولید و توسعهی فناوریهای پیشرفته سرمایهگذاری کرد.
در حال حاضر، بخش قابل توجهی از نیروی کار ایران فاقد مهارتهای لازم برای رقابت در بازار کار جدید است. این چالش با آموزشهای هدفمند و سرمایهگذاری در آموزش عالی و فنی حرفهای قابل حل است. باید بر آموزش مهارتهای مرتبط با فناوریهای نوین مانند برنامهنویسی، تحلیل داده و هوش مصنوعی تمرکز کرد.
فناوریهای جدید نه تنها مشاغل تکراری را تحت تاثیر قرار میدهند، بلکه فرصتهای جدیدی را نیز در حوزههای مختلف از جمله طراحی الگوریتم، امنیت سایبری و مدیریت دادههای بزرگ خلق میکنند. تغییرات پیش رو اجتنابناپذیر است. انطباق با این تغییرات و سرمایهگذاری در آموزش و توسعهی نیروی کار متخصص، کلید موفقیت ایران در عصر دیجیتال است. آیندهی بازار کار، متعلق به افرادی است که خود را با این تحولات همراه کنند و مهارتهای مورد نیاز را کسب نمایند.

**علی رستگار**
تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی
علی رستگار پژوهشگر و تحلیلگر حوزه اقتصاد سیاسی با بیش از شانزده سال تجربه تخصصی در تحلیل سیاستهای اقتصادی، بررسی تحولات بینالمللی و مطالعات توسعه است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل تعاملات سیاست و اقتصاد، بررسی سیاستهای پولی و مالی ایران و مطالعه تجارب توسعه در کشورهای نوظهور میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک دکتری اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی از دانشگاه تهران است. پایاننامه دکتری وی با موضوع «تحلیل نهادی سیاستهای توسعه در اقتصاد ایران» مورد تقدیر انجمن اقتصاددانان ایران قرار گرفته است. همچنین دورههای تخصصی اقتصادسنجی پیشرفته، تحلیل دادههای کلان و آیندهپژوهی اقتصادی را در مراکز معتبر بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رستگار فعالیت حرفهای خود را از اواسط دهه هشتاد به عنوان پژوهشگر در یک مؤسسه مطالعات اقتصادی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهای پژوهشی خود، موفق به تولید دهها گزارش سیاستی برای نهادهای دولتی و خصوصی شده است. همکاری با مرکز پژوهشهای مجلس، ارائه مشاوره به چندین وزارتخانه و مشارکت در تدوین برنامههای توسعه از جمله سوابق اجرایی وی است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحلیلی مجله تدبیرگران پیوسته و اکنون به عنوان تحلیلگر ارشد اقتصاد سیاسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و مبتنی بر دادههای وی درباره تحولات اقتصادی ایران و جهان، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و تصمیمسازان کشور قرار گرفته است. چندین گزارش تحلیلی وی مبنای تصمیمات مهم اقتصادی قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رستگار در تحلیل سیاستهای پولی و مالی، بررسی برنامههای توسعه، مطالعات اقتصاد نهادی و تحلیل اقتصاد سیاسی تحولات داخلی و بینالمللی است. وی همچنین در زمینه اقتصادسنجی، تحلیل دادههای اقتصادی، آیندهپژوهی اقتصادی و مشاوره سیاستی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد رستگار در تحلیل اقتصادی مبتنی بر روشهای کمی و اقتصادسنجی، ترکیب شده با تحلیل نهادی و تاریخی است. وی همواره بر پایبندی به دادههای معتبر، مستندسازی کامل ادعاها و پرهیز از تحلیلهای شتابزده تأکید دارد. در نوشتههای خود، مفاهیم پیچیده اقتصادی را به زبانی قابل فهم برای مخاطب غیرمتخصص توضیح میدهد، بدون اینکه از عمق تحلیلی بکاهد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران و عضو وابسته انجمن اقتصاد نهادی جهان است. همچنین در هیئت تحریریه دو فصلنامه علمی-پژوهشی در حوزه اقتصاد حضور دارد و به عنوان داور تخصصی چندین نشریه علمی فعالیت میکند.
**تألیفات و آثار**
رستگار نویسنده دو کتاب در حوزه اقتصاد سیاسی و بیش از چهل مقاله علمی-پژوهشی است. کتاب «نهادها و توسعه در ایران» (انتشارات نی، ۱۴۰۰) از آثار شاخص وی محسوب میشود که در جمع نامزدهای کتاب سال اقتصاد قرار گرفت. همچنین دهها گزارش سیاستی و یادداشت تحلیلی از وی در مجلات معتبر منتشر شده است.